Maak kennis met Bram
Bram van der Waaij werkt bij TNO, maar is nu een van de mensen die het leerplan voor de opleiding Sensortechnologie opzet. Hij studeerde Informatica en is bij TNO “doorgegroeid naar de sensorhoek”.

Leren door zelfdoen
Bram: “Sensortoepassingen is een internationale, vierjarige bacheloropleiding. Wie van havo of mbo komt, begint in het eerste jaar, vwo’ers kunnen beginnen in jaar twee. Deze opleiding is zeer geschikt voor vwo’ers die ‘praktisch’ boven theoretisch verkiezen.

“In het tweede jaar leg je de basis voor het werken met sensoren. Per kwartaal wordt een ander onderwerp behandeld. Landbouw, energie, gezondheidszorg, enzovoort. Bij elk onderwerp zoeken we een bedrijf. Gedurende de tweede kwartaalhelft voeren de studenten voor dat bedrijf een project uit, bijvoorbeeld een ‘case’ waar men zelf niet aan toe komt. Door zelfdoen leren studenten bepaalde problemen te voorzien.”

Derde/Vierde jaar
Bram: “Het derde jaar gaat dieper. Studenten maken kennis met elektrische, biologische, chemische, mechanische, thermische en andere soorten sensoren. Daarnaast behandelen we de gebieden waarop sensortechnologie wordt toegepast. Zorg, veiligheid, landbouw, consumentengoederen, waterbeheer, enzovoorts. Een opdracht kan luiden: onderzoek hoe je een hartslagmeter maakt. Elektrisch, biologisch, chemisch... Zie maar wat lukt. Zo ontdek je hoe je het best kunt meten. Of: hoe meet je de sterkte van een zeedijk? Je kunt de temperatuur meten, of het geluid in de dijk. Welke manieren zijn er nog meer?
Ander derdejaars onderwerp: ‘context’. Wat moet de sensor meten en wie gebruikt hem? Veehouders willen geen grafiekjes, en als kwekers niet weten waar hij staat, hebben ze niets aan het bericht dat plant 836459 water nodig heeft. Je moet je leren verplaatsen in de cliënt zijn  belevingswereld.

“Nog een derdejaars onderwerp: Reliability & Robustness. Sensoren gaan ooit stuk. Wat doe je dan? Of: wat doe je wanneer sensoren aan het stukgaan zijn zodat je niet weet of de data nog kloppen? Binnen de gezondheidszorg moet een schijnbaar goed werkende sensor daarom soms uit voorzorg worden vervangen.  
In het vierde jaar kiest de student één van drie afstudeerrichtingen: (A) eigen bedrijf, (B) onderzoek of (C) het bedrijfsleven.” 

Eindeloos knutselen
“De opleiding gaat verder dan harde techniek. Je leert hier bijvoorbeeld ook samenwerken met mensen uit andere vakgebieden. Van eindeloos knutselen is geen sprake omdat je je ook moet verdiepen in waar, hoe en door wie de sensor wordt gebruikt. En je moet rekening leren houden met de gevolgen van je werk. Ik heb bij TNO gewerkt met RFID, een soort draadloze streepjescode. Hiermee kan elk individueel product, - ieder pak melk, elk exemplaar van een boek, - een unieke code meekrijgen. Dat biedt voordelen, maar stelt kwaadwillenden ook in staat te scannen wat je in je kofferbak hebt. Nieuwe ontwikkelingen moet je daarom altijd in hun gehele perspectief bekijken.”

Boeiend
“Sensortechnologie helpt mensen verder. Op veel terreinen zijn onze mogelijkheden niet onbeperkt. Denk aan verpleegkundig personeel of aan snelwegen. In plaats van ‘méér’ kunnen we beter denken: ‘efficiënter’. Met sensortechnologie kan op veel gebieden efficiënter worden gewerkt, maar sensorsystemen zijn duur. Daarom moeten we ze zo maken dat ze voor meerdere partijen interessant zijn. Op het Centraal Station van Groningen zijn sensoren aangebracht die agressie herkennen. Zodra dat gebeurt, schakelen ze een camera in die beelden naar het politiebureau stuurt. Waar kun je die dure camera’s nog meer voor gebruiken? Ze kunnen ook registreren of treinen op tijd arriveren, dat de vuilnisbakken vol zijn, whatever. Meerdere toepassingen, waardoor je de investering met andere partijen kunt delen. Dat zijn uitdagingen waar je in de praktijk mee te maken krijgt en die het werken als sensortechnoloog zo boeiend maken.”