Samen met het bedrijfsleven en andere kennisinstellingen heeft het Kenniscentrum Energie interessante projecten opgezet en uitgevoerd. In deze projecten komen energievraagstukken aan bod. Samen met een cluster van bedrijven of een enkel bedrijf, studenten, docenten, kennisinstellingen uit het werkveld wordt gewerkt aan innovatieve duurzame oplossingen of samenwerkingsmogelijkheden. Onderstaande projecten geven u een idee wat er aan lange termijn projecten wordt gedaan.
Deze onderzoeksprojecten zijn gericht op de ontwikkeling van flexibiliteit in energienetten voor verduurzaming en de inpassing van duurzame energie.
Flexigas
Flexigas ontwikkelt componenten voor de biogasketen om zo efficiënt mogelijk biogas te kunnen produceren, transporteren en gebruiken. De flexibele keten die deze componenten vormen noemen we een biogas grid. In dit grid zijn biomassa, vergisting, opwerking, opslag, transport en gebruik van biogas belangrijke schakels. Flexigas onderzoekt vormen van inrichting en voert hier laboratorium- en veldexperimenten voor uit in samenwerking met 15 bedrijven en kennisinstellingen. Looptijd van het project is 4 jaar.
Partners Hanzehogeschool Groningen, Proces, SIT controls, Enki Energy, Biobench, TSEonline, Rendo, Eneco, DMT, Bekaert, DNV Kema, Cleanmiles, Rijkuniversiteit Groningen, TNO, RenQi (penvoerder)
www.flexigas.nl
FlexiHeat De intelligente warmterotonde.
Het nuttig gebruik van warmte is in Nederland een grote uitdaging, die door de liberalisering van de energiemarkt nog groter is geworden. Deze ontwikkeling vraagt om nieuwe antwoorden, te meer omdat de economische waarde van geleverde warmte laag is in verhouding tot de kosten van de infrastructuur. Upstream integratie van leveranciers en consumenten van warmte kan sneller leiden tot rendabele projecten. In Flexiheat wordt integraal onderzoek gedaan naar vragen die de economische rentabiliteit van warmteprojecten verhogen. De realisering van intelligente warmterotondes leidt tot complexe relaties tussen aanbieders en afnemers. Onderzoek naar de daarmee samenhangende complexe juridische, organisatorische en beheersmatige vragen maakt deel uit van het project.
Flexiheat richt zich op drie projecten, in de Eemshaven, in de stad Groningen en rond de afvalverwerker Attero in Wijster in wat moet worden het Energie Transitiepark Midden-Drenthe. Voor dat laatste moet het project een intelligente warmtecascade opleveren waarbij bedrijven zowel hoog- (stoom, gas en elektriciteit) als laagwaardige warmte (warm water) uitwisselen. Voor de Eemshaven wordt gewerkt aan industriële warmterotonde waarbij restwarmte van het ene bedrijf wordt hergebruikt door het andere. Voor de stad Groningen moet het project een plan voor een intelligente stadsverwarming opleveren.Er zullen proofs of principles van innovatieve vormen van geothermie worden ontwikkeld, en ook smart besturingssystemen. Verder worden er engineering designs gemaakt van verschillende configuraties van de intelligente warmterotonde. Tenslotte wordt er een sterk Noord Nederlands business cluster ontwikkeld van intelligente warmtenetten. De basis van dit alles zijn de drie genoemde praktijkcases.
Partners: Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Twente, Hanzehogeschool Groningen, TNO, A. Hak, Attero, Electrabel, Holland Malt, KEMA DNV,Waterbedrijf Groningen, Rendo, Essent, TCN Sig, Verkley Groep,Havenschap Delfzijl/Eemsmond, Liandon, RenQi(penvoerder) en Energy Valley
MariTIM
Met het project „MariTIM“ wordt tussen 2011-2014 de op innovatie gerichte maritieme samenwerking in de Duits-Nederlandse grensregio uitgevoerd. De ontwikkeling van de maritieme technologie en het vormen van een grensoverschrijdend maritiemnetwerk staan bij deze activiteiten centraal. In de technologische samenwerking focust „MariTIM“ op de ontwikkeling van innovatieve scheepsaandrijvingssystemen. In drie deelprojecten werken bedrijven en kennisinstellingen uit het maritieme bedrijfsleven samen aan motoriseringsconcepten voor de schepen van morgen.
Partners: Rondvaardij Princenhof, Cofely West Industrie, Cofely Experts, Maritima Green Technology, VUYK Engineering, Wärtsilä Netherlands, Koedood Dieselservice, Buijks Duwvaart Technologie Centrum Noord Nederland, NHL Hogeschool, Hanzehogeschool Groningen, TNO, MARIN Maritiem Research Instituut, Energy Valley, NOM, AG Ems, Reederei Deymann Management, GmbH & Co. KG, LAIS Nord GbR, Ralf Oltmanns Entwicklung und Vertrieb von regenerativen Antriebstechniken, MFH Marine- und Faserverbundtechnik Haring GmbH & Co. KG, SEC GmbH & Co. KG, Wessels Reederei GmbH & Co. KG MARIKO Maritimes Kompetenzzentrum, Leer GmbH, Hochschule Emden/Leer DST Entwicklungszentrum für Schiffstechnik und Transportsysteme e.V., Universität Duisburg-Essen
www.maritim-de-nl.eu
FlexiNet
Het gehele programma FlexiNet, levert een structureel living lab omgeving op waar onderwijs (mbo, hbo, wo) en de markt samen innoveren. Daarnaast is FlexiNet in de basis een groeimodel dat uitnodigend is voor (nieuwe) ondernemers die zich een plek toedichten in de inhoud en werkwijze ervan, een rol in de maatschappelijk belangrijke energietransitie.
De centrale onderzoeksvraag in FlexiNet luidt: hoe kan decentraal opgewekte energie zo optimaal als mogelijk bijdragen aan de gewenste flexibiliteit in het elektriciteitsnetwerk?
Partners: Hanzehogeschool Groningen(penvoerder), Hogeschool Arnhem Nijmegen, Gasterra , BAM Infra, Imtech, Gasunie GTS, TenneT, Westland Infra, Alliander, I-NRG, Dorhout Advocaten, TNO-ICT Groningen / Delft, KEMA, N.V. NOM, Zonnedak, Ubbink bv, Nedap, Trinergie, Energy Valley, Breedenoord.
I-Balance
I-Balance onderzoekt de mogelijkheden om de productie en consumptie van energie in balans te brengen en onderzoekt de mogelijkheden van balanceren van controleerbare en niet controleerbare energiebronnen om gewenste consumptieprofielen te produceren.
De belangrijkste uitdaging voor het elektriciteitsnet of de aardgasinfrastructuur is evenwicht brengen in vraag en aanbod van energie, dit onderzoek wordt complexer door de levering uit vernieuwbare en niet-controleerbare bronnen zoals wind- en zonne-energie. De gedecentraliseerde energiebronnen kunnen helpen om de netstabiliteit te verhogen en dure netversterkingen te vermijden. Maar om dat alles te doen moet het net slimmer zijn en om een slimmer net te maken is een dieper inzicht in patronen van energieproductie en consumptie nodig. Bij EnTrance zullen een aantal zonnepanelen worden geïnstalleerd, de mini windturbines zijn al geplaatst, de output is al te meten. Ook een woongebied in Hooghalen met ongeveer vijftig huishoudens neemt deel in I-Balance. Er wordt in Hooghalen veel gedecentraliseerde energie geproduceerd en met slimme meters kan binnen I-Balance worden vastgesteld hoe de energie wordt geproduceerd en welke apparaten energie vragen.
Partners:
EDGaR
The Energy Delta Gas Research (EDGaR), a Dutch research consortium of ten enterprises and research institutes, coordinates the realization of scientific, applied andtechnological researches on gas and sustainability. Participants to the consortium come from the industry — Gasunie, GasTerra, Kiwa, Enexis, Liander and Stedin — and scientific institutions — ECN, University of Groningen, Delft University of Technology and Hanze University of Applied Sciences.
Three themes: from mono to multi gas, the future of energy systems and the changing gas markets. It will develop over a quinquennial period and, at its maximum development,will include approximately 20 projects carried out with a staff of approximately 100 researchers. The total research budget is of 42 million euros. An additional 2 million euros account for management and knowledge diffusion.
EDGaR is a non-profit research foundation. It is hosted by the Groningen Energy and Sustainability Programme (GESP), at the University of Groningen, the Netherlands.
www.edgar-program.com
Decentralized Gas storage
Om de decentrale opslag van gas succesvol te maken, is het nodig dat de technologie aan verschillende eisen voldoet. Deze omvatten energie-efficiëntie, de opslagcapaciteiten op verschillende decentrale schaalniveaus, het aantal malen opgeladen en ontladen, debieten dat aan de lokale vraag voldoet, kosten etc. In dit onderzoek wordt de technologische haalbaarheid van decentrale opslag van gas onderzocht met de maximale toegevoegde waarde, terwijl aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan.
Partners: Hanzehogeschool Groningen (penvoerder), RUG, ECN, Gasunie/Kema, Enexis, Stendin, Liander en Kiwa.
www.edgar-program.com
Effect of impurities in CO2 on the CCTS chain optimisation
Een belangrijk aspect van de CO2-transport en-opslag is de zuiverheid van de CO2-product. Afhankelijk van de bron, zal een CO2-product-stroom verontreinigingen bevatten, die ongewenste effecten kunnen veroorzaken tijdens het transport en / of opslag. De impact van deze verontreinigingen worden in dit project onderzocht
Partners: RUG (penvoerder) Kema, ECN en de Hanzehogeschool Groningen
www.edgar-program.com
Flexigrid
Het doel van het project is het creëren van een ICT architectuur voor een decentraal controle systeem van een netwerk, voor zowel gas en elektriciteit. Deze architectuur wordt bestudeerd via simulatie en geïmplementeerd in een prototype in een laboratorium.
Partners: RUG (penvoerder), Hanzehogeschool Groningen
www.edgar-program.com
Innovative Smart Grid Solution for the New Gas Value
Onderzoek naar de mogelijkheden van het gasnet voor de distributie van nieuwe gassen.Onderzoek mogelijkheden, functionaliteiten en een bewijs van Smart Grid Technologies, dat de succesvolle introductie van nieuwe gassen in de bestaande gas-value chain faciliteert.Het beheren van de gaskwaliteit in aanvaardbare grenzen langs de gehele transmissie-en distributie-infrastructuur.
Testen en demonstreren van nieuwe gastoepassingen in correlatie met Smart Local Gas Grid-infrastructuur onder verschillende gaskwaliteit omstandigheden.
Partners: Gasunie/Kema (penvoerder), Gasterra, Kiwa, Stedin, Hanzehogeschool Groningen.
www.edgar-program.com
The big picture
Wat zijn potentiële robuust energietransitie eind staten en wat zal de rol en het aandeel van hernieuwbare energie en aardgas worden.
Parners zijn Gasunie/Kema (penvoerder), RUG, Hanzehogeschool Groningen
www.edgar-program.com
Macredes
Macredes richt zich op de onderlinge samenhang van de ruimtelijke economische, technische en psychologische voorwaarden met betrekking tot de transtion naar energy 'landscaping' en de integratie ervan in de huidige gas-en elektriciteitsnetten.
Partners: RUG (penvoerder) Gasunie/Kema, Hanzehogeschool Groningen
www.edgar-program.com
Synthetic Methane
Dit project onderzoekt de economische en technische haalbaarheid van synthetische Methaan productie en de injectie in het aardgasnet. De resultaten van dit project zijn om investerings beslissingen van Nederlandse gasproductie en-distributie bedrijven te ondersteunen.
Partners: ECN (penvoerder), TU Delft, Hanzehogeschool Groningen
www.edgar-program.com
HEC
The Northern Netherlands and Northwestern Germany are two strong and neighbouring energyregions, and home to substantial economic activity as well as knowledge development. To accelerate sustainable, reliable and affordable energy innovation that can facilitate our future energy demand, the Northern Netherlands and Northwestern Germany have combined their strengths in the Hansa Energy Corridor (HEC). HEC is a collaboration between 8 partners located inboth regions, with the University of Groningen as the lead partner. As suchthey are part of the EU funded INTERREG programme and strive to develop a »European Region of Excellence on Energy Transition.
www.hansaenergycorridor.eu
“European Region of Excellence on Energy”
Verduurzaming van de Nederlandse energiehuishouding vereist een versterkt kennisfundament en meer kennisvalorisatie. Zowel door betere bundeling en organisatie van nationaleenergiekennis als internationale samenwerking om technologische doorbraken te versnellen en tot systeemoptimalisatie op Europese schaal te komen. Noord-Nederland is daarbij strategisch gesitueerd, in het hart van de Europese gasrotonde, op een kruispunt van transnationale elektriciteitsnetten (w.o. Cobra, NorNed) en aan de Noordzee nabij Duitse offshore windparken. Inzet Noord-Nederland is structurele publiek-private samenwerking met Noordwest-Duitsland (onder meer via het Interreg-project Hansa Energy Corridor) om bedrijven en kennisinstellingen te
bundelen, gezamenlijke onderzoeksvragen uit te werken en samenwerkingsprojecten voor EU onderzoeksprogramma’s te ontwikkelen.
1000 slimme huishoudens Huishoudens besparen geld!
Dit project is opgezet rondom slimme energiemeters, met als doel huishoudens energie te laten besparen. Om dit doel te bereiken is het nodig dat regionale mkb-bedrijven een toepassing ontwikkelen waarmee huishoudens zo veel mogelijk energie kunnen besparen. Voorts is wetenschappelijk onderzoek nodig, gericht op het vergelijken van de verschillende toepassingen die de mkb-ers ontwerpen (qua bruikbaarheid en qua effect bij de huishoudens).
De gemeente Groningen heeft in 2011 het initiatief genomen tot dit project op grond van het beleidsprogramma “Groningen geeft Energie” onder het kopje “1000 slimme meters”. Drie regionale mkb-ers gaan een toepassing ontwikkelen en beschikbaar stellen die het energieverbruik via de slimme meter uitleest en analyseert. De vijf Groninger woningcorporaties zetten hun contacten met huurders in om medewerking te vragen bij het testen van deze toepassingen. Target beheert de database met alle gegevens. Enexis stelt de komende periode 40 slimme meters beschikbaar.
In de periode februari 2013 – februari 2014 wordt onder 40 huishoudens de test- en ontwikkelfase gehouden. Daarbij krijgen 30 huishoudens een slimme meter en een technologische toepassing (de “experimentele groep”) en 10 huishoudens alleen een slimme meter (de “controlegroep”). En waarom heet het project “1000 slimme huishoudens”? Dat is omdat na de testfase een toepassingsfase gepland is, waarbij de uitrol van slimme meters en (de als beste geteste) technologische toepassing vergroot wordt tot (ongeveer) 1000 huishoudens. We eindigen dus in de loop van 2014 “groot”, maar beginnen eerst relatief “klein”.
Partners: Gemeente Groningen, EnergyQ, iNRG, Metsens, Steelande, De Huismeesters, Lefier, Enexis, iNRG, Hanzehogeschool Groningen (Penvoerder)
I-Share
Naar de korte termijn projecten kunt u informeren via de projectleiders van het Kenniscentrum Energie; neemt u hiervoor contact op met het Kenniscentrum.