Onderzoekers
Olga Buiter, Henk Haagsma, Hanzehogeschool Groningen
Studenten
Ruben Bos, Jaap van Dijk, Finny Douwsma, Niels Snijdood, Bert-Jan Volders
Onderzoeksperiode
Februari 2010 – Juni 2011
Ulrum is een van de grotere dorpen in de gemeente De Marne met ruim 1500 inwoners. Ulrum bestaat al sinds de 11e eeuw, maar is vooral bekend geworden door De Afscheiding van ds. Hendrik de Cock in 1834. Het silhouet van het dorp bestaat uit meerdere kerktorens. Ulrum heeft een rijk verenigingsleven. Verenigingen die kerkelijk zijn verbonden, sportverenigingen, een toneelvereniging, een Shantykoor, een jeugdsoos en de Vereniging Dorpsbelangen Ulrum. De Vereniging Dorpsbelangen vindt Ulrum een leefbaar dorp.
In overleg met de gemeente De Marne en Dorpsbelangen zijn vier aspecten van de leefomgeving nader onderzocht. Hierbij ging het om het trends in het wonen ten opzichte van de bestaande woningvoorraad in Ulrum, de vestigingsmotieven van nieuwe inwoners, de bedrijvigheid in Ulrum en woonbehoeften van starters op de woningmarkt in Ulrum.
De woontrends anno 2010 zijn:
- Mensen met eenzelfde leefstijl en belangen zoeken elkaar op;
- Mensen willen zelfvoorzienend worden voor hun energie - en voedselbehoefte;
- Mensen gaan de woonruimte intensiever gebruiken voor meer doeleinden;
- In het wonen wordt ‘ buiten’ naar ‘ binnen’ gehaald. Mensen willen groener wonen.
Voor een serie huurwoningen van corporatie Wierden en Borgen is op basis van deze trends een herontwerp gemaakt door twee Bouwkundestudenten. De woningen aan de Spoorstraat in Ulrum hebben nog voldoende kwaliteit om te transformeren tot woon-werk woningen. De woonomgeving is ruim en biedt alle mogelijkheden voor een groene ruimte en eetbare tuinen. De studenten hebben een maximaal investeringsbudget van de corporatie meegekregen; de haalbaarheidsanalyse lijkt aan te geven dat deze transformatie financieel haalbaar is.
Acht nieuwe inwoners van Ulrum geven aan dat de woning voor hen het belangrijkste motief is om zich te vestigen in Ulrum. Dan gaat het over de koopprijs, de mogelijkheden en het karakter van de woning. Een tweede motief komt voort uit de nabijheid van familie, die ook in Ulrum wonen en van het werk. De nieuwe inwoners ervaren Ulrum als een sociaal en open dorp. De voorzieningen zijn goed, met name de aanwezigheid van de supermarkt wordt gewaardeerd. Nieuwe inwoners vinden het belangrijk dat ze welkom worden geheten door de buurt (de buurtvereniging), het dorp (Dorpsbelangen met een boeket) of de gemeente (een informatiepakket of – avond).
Ulrum heeft een behoorlijke bedrijvigheid. 80 bedrijven van handel, bouw of transport zijn bekend. In dit onderzoek zijn de ZZP’ ers buiten beschouwing gebleven. De bedrijven ervaren de ligging aan de N361 en de lage grondprijzen als aantrekkelijk. Het bedrijventerrein wordt positief gewaardeerd. Voor de toekomst zien de bedrijven in Ulrum de krimp en de vergrijzing als bedreiging. De middenstand heeft nu al te maken met winkelsluitingen. Bedrijven in Ulrum hebben onderling contact. Ze sponsoren in meer en mindere mate de lokale activiteiten, in die zin dragen ze bij aan de leefbaarheid in het dorp.
Negen jonge starters op de woningmarkt (tussen de 20 en 30 jaar oud) geven aan dat de gunstige prijs-kwaliteit verhouding van de woning doorslaggevend was om in Ulrum te wonen. Maar drie starters hebben er ook familiebanden. De helft van de starters wil in de toekomst toch ergens anders gaan wonen. Men heeft geen klik met het dorp en zijn inwoners. Starters noemen als aantrekkelijke punten: de rust, de grote tuinen en de kindvriendelijkheid. Wel missen ze in Ulrum een echte dorpskern. Starters vinden dat het verenigingsleven bijdraagt aan de levendigheid van het dorp. De helft is actief in een dorpsvereniging.
Conclusie uit deze onderzoeken is dat Ulrum een sociale en actieve identiteit heeft. Dit maakt Ulrum als woondorp aantrekkelijk naast de gunstige prijs-kwaliteit verhouding van de koopwoningen. Het feit dat Ulrum een supermarkt heeft, draagt bij aan het woonplezier. Het is belangrijk dat bedrijven in Ulrum blijven – zeker als ze dorpsactiviteiten actief sponsoren. De adviezen zijn door Dorpsbelangen gebruikt in het uitwerken van het project Ulrum 2034. Ulrum wordt in dit project 2034 gepresenteerd als sportdorp of kunstdorp.
In Ulrum ligt straks het Hanzeplein
Begeleider
Henk Haagsma, Hanzehogeschool Groningen
Externe adviseur
Bernadette Bouwmans, BügelHajema, Assen
Studenten
Marlon Mulder, Cindy Wiegman, Raymond Wieringa
Onderzoeksperiode
September 2010 – Februari 2011
De hoofdstraat van Ulrum heet Noorderstraat. Vroeger was het de doorgaande weg van Vierhuizen naar Leens. De Noorderstraat oogt onaantrekkelijk, dat komt onder andere door leegstand in voormalige winkels en achterstallig onderhoud aan de woningen. Drie studenten hebben daarom onderzoek gedaan hoe de Noorderstraat een face lift kan krijgen: "Hoe kan de Noorderstraat meer uitstraling krijgen voor mensen, bewoners, winkels en bedrijven?”
Uit het oriënterend onderzoek bleek dat Ulrum een sociale ontmoetingsplek mist. Dit werd ook al in de eerdere studentenonderzoeken geconstateerd. Een plein in een dorp is dé plek om elkaar te ontmoeten. Op een plein kunnen een weekmarkt, muziekuitvoeringen, evenementen, etc. worden gehouden. Uit de ruimtelijke analyse bleek dat er een plein tussen de Noorderstraat en de Asingastraat kan komen. Dat levert ook het voordeel op, dat er een directe verbinding van de Noorderstraat met het ‘achterland’ is. Ulrum ligt op twee wierden. Provincie Groningen en de gemeente De Marne voeren beleid voor herstel van wierden. Door de bebouwing voor het plein te verdunnen, zijn de wierden beter zichtbaar. Voor het hoogteverschil tussen Noorderstraat en Noorderplein wordt in het plan een trap en rolstoelbanen gebruikt. De focussessies met inwoners van Ulrum leverden eerst afwijzende reacties over het pleinidee op, maar daarna werd men steeds enthousiaster. In het onderzoek is weinig tijd overgebleven om de Noorderstraat nader te analyseren en van advies te voorzien. Door het Noorderplein verwachten de studenten meer mensen te trekken, waar de Noorderstraat van kan profiteren. In het project 2034 worden concrete voorstellen gemaakt voor de Noorderstraat. Het is aardig is dat Dorpsbelangen Ulrum het Noorderplein Hanzeplein noemt. Dank u!
Publicaties
Buiter, O. (2010). Dorpsonderzoek Ulrum. Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte, Hanzehogeschool Groningen.