Onderzoekers
Jannie Rozema, Hanzehogeschool Groningen
Studenten
Tjeerd Bosgraaf, Bianca Dijkstra, Marcel Haverkamp, Lara Jahns, Berber Kooistra
Onderzoeksperiode
Februari – Juni 2010
Westernieland is een dijkdorp aan de Waddenzee in de gemeente De Marne. De geschiedenis van het dorp gaat terug tot voor 1400. Bij Westernieland horen Kaakhorn en de Linthorst Homanpolder als buitengebied. Anno 2010 is Westernieland een woondorp met 246 inwoners. Met name in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw kwam de importgolf van mensen met vrije beroepen en kunstenaars vanuit het westen van Nederland. Ook in naburige dorpen als Pieterburen en Den Andel streken deze nieuwe inwoners neer. In Westernieland is oude en nieuwe bedrijvigheid aanwezig: 8 agrarische ondernemers en 22 kleine ondernemers (variërend van een montagebedrijf tot een vertaalbureau).
Leefbaarheid in een woondorp ontstaat als mensen met elkaar voorzieningen organiseren en in stand houden. Belangrijk voor het dorp is de Vereniging Dorpshuis, dat een voormalig schoolgebouw en gymnastiekzaal exploiteert. Allerlei dorpsactiviteiten – knutselen, vergaderen, biljarten, de jaarlijkse toneeluitvoering – vinden daar plaats. Verder heeft het dorp zo zijn jaarlijks terugkerende evenementen rondom sport, cultuur en de seizoenen.
De Vereniging Dorpsbelangen Westernieland wil graag een dorpsvisie opstellen en daar hoort een leefbaarheidonderzoek bij. De opdracht voor dit leefbaarheidonderzoek is verstrekt aan de Hanzehogeschool Groningen: “Wat vinden de inwoners van Westernieland van de leefbaarheid? Hoe zien ouderen hun zelfredzaamheid op het dorp? Hoe ervaren kinderen het dorp? Hoe ervaren woningbezitters Westernieland in relatie tot de waarde van hun woningbezit? Welke cultuurhistorische elementen in het landschap willen inwoners en agrarische ondernemers gebruiken om het recreëren te versterken?” Studenten van verschillende opleidingen hebben een vragenlijstonderzoek uitgevoerd en interviews afgenomen. De respons van de inwoners was zeer goed: 52% op de vragenlijst en veel oudere inwoners, kinderen en boeren namen deel aan individuele interviews en groepsinterviews. De respondenten aan de onderzoeken zijn representatief voor de bevolking van Westernieland.
Inwoners zijn tevreden over hun woning en de woonomgeving van Westernieland. Men vindt zijn eigen huis en tuin de mooiste plek van de wereld. De kernwaarden zijn rust en ruimte. Voor dagelijkse boodschappen gaan ze naar Baflo, Uithuizen en Winsum, die buiten de gemeente De Marne liggen. Westernielanders richten zich niet op de centrumdorpen van de gemeente De Marne. Zij stellen het op prijs als er een gemeentelijke informatiesteunpunt in het Dorpshuis komt. Ook een internetplek in het Dorpshuis vergemakkelijkt het leven in Westernieland. Ouderen zijn niet van plan te verhuizen als ze (nog) ouder worden, maar dan moeten ze wel gezond en mobiel zijn. De Dirk Wieringastraat en de schoolroutes naar de omliggende dorpen worden als verkeersonveilig ervaren. Hier zijn ouderen, ouders en kinderen bij betrokken. De verkeersonveiligheid doet afbreuk aan het woongenot.
Inwoners vinden het verenigingsleven in het dorp belangrijk, omdat dit de sociale structuur in stand houdt. De deelname eraan verschilt nog al. Er wordt afstand gevoeld tussen nieuwkomers en ‘oude’ Westernielanders. Met name oudere inwoners missen de saamhorigheid in het dorp, maar zelf zijn de meesten geen lid van een vereniging. De kinderen op het dorp spelen nauwelijks met elkaar. Zij gaan in verschillende dorpen naar school. De meeste kinderen vinden Westernieland ‘ saai’; een eigen plek om samen zelfstandig te spelen en andere kinderen te ontmoeten is hun grootste wens.
Toerisme is volgens de inwoners van Westernieland een onbenutte kans. De kansen worden voornamelijk in de kleinschalige bedrijvigheid gezien: een bed & breakfast en een minicamping. Wandel- en fietspaden moeten er toe leiden dat meer mensen het dorp aandoen. De agrarische ondernemers staat negatief tegenover het uitbreiden van ‘langzame’ paden. Fietsers, wandelaars en honden veroorzaken schade aan het gewas. De boeren zouden wel gastvrij op hun erf willen zijn door het houden van workshops over voedselproductie. Voor het toerisme zou Westernieland meer met naburig dorp Pieterburen als pull factor moeten samenwerken.
Publicaties
J. Rozema (2010). Het kán in Westernieland. Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte, Hanzehogeschool Groningen.
J. Rozema (2010). Het leeft in Westernieland! Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte, Hanzehogeschool Groningen.