Promotieonderzoek (PhD): Ing. Maarten Vieveen (Msc)
Begeleidend lector: informatie volgt
Voor het Kenniscentrum NoorderRuimte doet Maarten Vieveen een promotieonderzoek naar het realiseren van hoge energieambities bij het herbestemmen van historische gebouwen. Op dit moment schrijft hij het onderzoeksplan voor het promotieonderzoek.
Er zijn verschillende redenen waardoor historische gebouwen ongeschikt raken voor hun gebruiksfunctie. Nelissen (1999; 43-47) noemt hiervoor acht type oorzaken die invloed hebben op het vrij komen van een gebouw: economische, technologische, financiële, politiek-bestuurlijke, sociaal-culturele, bestuurlijke, ruimtelijke en demografische. Onderling oefenen deze oorzaken invloed op elkaar uit. Na het vrijkomen van een gebouw kan de initiatiefnemer kiezen voor herbestemming of het geven van een nieuwe gebruiksfunctie aan het gebouw.
Al langere tijd wordt gepleit voor het duurzaam herbestemmen van historische gebouwen. Nelissen (1999) omschrijft dit als het herbestemmen van een pand (al dan niet van tijdelijke aard) waarbij het behoud van waardevolle cultuurhistorische elementen een uitgangspunt moet zijn. Dit geldt ook omgekeerd “Duurzaam behoud vereist doorgaans een duurzame herbestemming” (Nelissen 1999, 63-64). De nieuwe functie geeft daarmee bestaansrecht aan het gebouw en het gebouw, als belangrijke identiteitdrager voor zijn omgeving, kan behouden worden. Duurzaamheid gaat in deze definitie dus in de eerste plaats om het behoud van kwaliteit en identiteit. Search Knowlegde geeft aan ‘duurzaam herbestemmen’ een bredere betekenis en stelt dat “duurzaam herbestemmen … Nederland mooier, leefbaarder en uitdagender” maakt (Search Knowledge 2011, 12-13). Hiermee wordt gedoeld op het voorkomen van verloedering; herbestemming maakt de leefomgeving dus ook interessanter. Daarnaast betekent duurzaamheid ook zuinig omgaan met materialen, een goed binnenklimaat en energiebesparing. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in de ontwikkelingen op het gebied van duurzame monumentenzorg.
Bij herbestemming worden vooraf (hoge) ambities neergelegd, randvoorwaarden gedefinieerd en haalbaarheidsonderzoeken gedaan, voordat een initiatiefnemer overgaat op het aanvragen van vergunningen en de uitvoering. Doordat veel belanghebbenden invloed proberen uit te oefenen op dit herbestemmingproces en ‘fases’ uit het bouwproces onderling met elkaar zijn verweven, wordt verondersteld dat, wanneer aspecten zoals bouwhistorisch onderzoek, een ontwerp (restauratie/energieplan) en exploitatie niet gezamenlijk worden opgepakt, het moeilijker wordt hoge energieambities te realiseren bij herbestemming.
Het doel van het promotieonderzoek van Maarten Vieveen is het geven van inzicht in de invloedsfactoren voor het realiseren van hoge energieambities bij het herbestemmen van historische gebouwen. Dit krijgt concreet vorm in een ontwikkelmodel voor een totaalplan voor de herbestemming van historische gebouwen met energie als leidend thema. Binnen dit ontwikkelmodel zullen cultuurhistorische waarden (aanraakbaarheid en reversibiliteit), gebruikscomfort (klimaat, gebruik, ontzorgen) en de financiële haalbaarheid (investering, energielasten, onderhoudskosten) met elkaar geïntegreerd worden.
Onderwijs
Binnen zijn promotieonderzoek legt Maarten ook een relatie met het onderwijsprogramma van studenten. Bijvoorbeeld door het geven van gastcolleges en het coachen van studenten bij de specialisatie Hergebruik Bestaand Gebouw van de school voor Architectuur, Bouwkunde en Civiele Techniek of het begeleiden van studenten bij afstudeeronderzoeken.
Kenniscentrum
Het doen van onderzoek naar het duurzaam herbestemmen van historische gebouwen past goed binnen de onderzoekslijn Duurzaam Bouwen van het Kenniscentrum NoorderRuimte en het lopende onderzoeksprogramma Energieke Restauratie. Maarten is ook als onderzoeker betrokken bij dit project Energieke Restauratie, binnen het onderzoeksthema Duurzaam Herbestemmen .
Persoonlijke motivatie
Lees hier het testimonial van Maarten Vieveen.