Het is een mythe dat het geen zin zou hebben om op oudere leeftijd nog een instrument te leren bespelen. De ervaring leert dat ouderen die voor het eerst een instrument leren bespelen, daartoe nog steeds goed in staat zijn. Bovendien heeft muziek maken een gunstig effect op het welzijn en de cognitieve vermogens van ouderen. Muziekles geven aan ouderen is een vak apart. Een vak dat kansen biedt voor de professionele muziekdocent. Er bestaan nog vele vragen over het op een effectieve manier muziekles geven aan ouderen en over de marktbenadering daarvan. Daarnaast is de literatuur over het onderwerp erg beperkt. Om het lesgeven aan ouderen verder te ontwikkelen deed het Lectoraat Lifelong Learning in Music twee jaar lang praktijkgericht onderzoek op het gebied van de professionele muziekpraktijk, ondersteund door een RAAK-subsidie van de Stichting Innovatie Alliantie.
De resultaten van dit onderzoek zijn samengevat in de uitgave Instrumentale lessen aan oudere leerlingen.
Een belangrijk onderdeel van de disseminatie van dit onderzoek loopt via de online kennisbank Ouderen en Muziek, gericht op het werkveld.
Healthy Ageing in Music & the Arts
Het onderzoeksproject ‘Ouderen en Muziek’ vormt een onderdeel van de onderzoekslijn ‘Healthy Ageing through Music and the Arts’ van het lectoraat. Het doel van het project is het versterken van een specifieke groeimarkt in de muziekeducatie: de praktijk van instrumentale/vocale muziekles aan ouderen. Onder ouderen verstaan we niet strikt 65-plussers, maar personen die de karakteristieken van die levensfase vertonen: het werkend bestaan is bijna afgerond, men heeft tijd ‘voor zichzelf’.
Praktijkonderzoek
Op basis van action research, waarbij professionele muziekdocenten functioneren als co-researchers, is praktijkonderzoek gedaan naar de professionele muzieklespraktijk aan ouderen. Deze bijdrage vanuit de praktijk is van fundamenteel belang voor het onderzoek. De ervaringen en vragen die leven bij de muziekdocenten vormden het uitgangspunt voor het ontwikkelen van methodieken voor het geven van muziekles aan ouderen.
Aandacht in de media
Het onderzoek is op diverse momenten in de media geweest.
Radiouitzending lokaal radiostation: Radio interview
Dagblad van het Noorden: Artikel Muziekles voor Senioren
Daarnaast verschenen artikelen in het Nederlands Dagblad en in de Friese media: Meer
Fases in het onderzoek
Het onderzoek is opgezet in de vorm van drie deelprojecten. Met ervaren muziekdocenten zijn in een eerste deelproject (seizoen 2010-2011) de concrete vragen die zich aandienen bij de muziekles aan ouderen verder uitgewerkt. Begin 2011 werd een bijeenkomst met de docenten gehouden omtrent de topics en vragen met betrekking tot lesgeven aan ouderen. Deze vragen vormden de leidraad voor het ontwikkelen van nieuwe methodieken en marktbenaderingsmodellen, die in de praktijk van de muziekdocenten zijn uitgetest. Begin 2011 was hierover een bijeenkomst met de betrokken docenten.
Presentatie onderzoek Ouderen en Muziek 7-1-2011
Het tweede deelproject (seizoen 2011-2012) bestond uit een pilot met een groep ‘novices’: recent afgestudeerde muziekdocenten, die de ambitie hebben om ouderen les te geven en met de ontwikkelde methodieken en modellen aan de slag gaan. In de derde deelfase (voorjaar 2012) werd het project afgerond en zijn de resultaten gedissemineerd onder meer tijdens het symposium Ouderen en Muziek in juni 2012.
Gerelateerd onderzoek
Naast de directe betrokkenheid van docenten en instellingen liggen er via het Lectoraat verbindingen met vergelijkbare projecten in binnen- en buitenland. Bijzondere aandacht zal worden gegeven aan het project ‘Rhythm for Life - Music Making and Wellbeing Enhancement for Older Adults’ van het Royal College of Music London. Rhythm for Life voorziet in de periode 2010-2012 achterstandsouderen in Londen van instrumentale lessen en workshops door muziekvakstudenten en onderzoekt de resultaten. De projectleider, Rosie Perkins, is tevens lid van de kenniskring van het lectoraat.
Betrokkenen bij het onderzoek
De inhoudelijke lijn wordt bewaakt door een consortium bestaande uit het lectoraat (Evert Bisschop Boele en Eduard Heyning), twee muziekdocenten/ondernemers (Michelle van de Braak, Willemien Feenstra), Cultuurnetwerk Nederland CNL (Josefiene van Steenwijk – Poll) en de Stedelijke Muziekschool Groningen (Jan Roemeling). De betrokken docent-onderzoekers zijn Peter Mak, Tine Stolte, Karolien Dons en Winfred Buma; Ben Boog is als adviseur op met name methodologisch gebied bij het project betrokken.
Meer info is ook te vinden op de kennisbank: www.hanze.nl/ouderenenmuziek