Welke competenties heb je nodig als je les wilt geven aan oudere leerlingen en hoe kun je die competenties ontwikkelen?
Tijdens de tweede fase van het onderzoek, november 2011-februari 2012, naar ouderen is gekeken naar bovenstaande vragen. Een groep docenten bestaande uit docenten uit het werkveld die ervaring hadden met het lesgeven aan oudere leerlingen en recent afgestudeerde instrumentale docenten van het Prins Claus Conservatorium vormde gezamenlijk een ‘community of practice’ (COP). De recent afgestudeerden (novicen) hadden geen ervaring met het lesgeven aan oudere leerlingen. Zij kregen de taak om negen weken lang een individuele les te geven aan een oudere leerling. Op basis van hun ervaringen in deze lessen formuleerden zij casussen die ze bespraken tijdens bijeenkomsten met hun focusgroep bestaande uit ervaren docenten, novicen en een onderzoeker. De novice illustreerde de casus aan de hand van film materiaal uit de les. Het focusteam werkte aan de hand van een intervisiemethode: de incidentmethode.
Naast de bijeenkomsten in het focusteam kwam de plenaire COP samen in een drietal bijeenkomsten. Deze bijeenkomsten stonden in het teken van het delen van ervaring en kennis, het voorbereiden van de werkwijze tijdens het onderzoek en de evaluatie van de bijeenkomsten.
Resultaten
“De focusgroep is erg waardevol. Zoiets heb je niet met boeken of internet (Logboek Novice, AS r. 182).”
Wat hebben docenten geleerd tijdens de onderzoeksperiode? Resultaten laten zien dat deelnemende docenten nieuwe inzichten en kennis hebben ontwikkeld ten aanzien van het lesgeven aan ouderen en daarnaast ook aangeven inzichten te hebben ontwikkeld ten aanzien van lesgeven in het algemeen.
De volgende inzichten in specifieke kenmerken bij het lesgeven aan oudere leerlingen kwamen aan de orde:
• Motivatie van de leerling en de factor tijd
• De relatie tussen leerling en docent
• Belemmeringen (cognitief en fysiek)
• Ruimte in de les voor delen van 'lief & leed'
• Doelstellingen met betrekking tot het lesgeven aan oudere leerlingen
• Specifieke benaderingen en werkwijzen
Daarnaast kwamen de volgende punten met betrekking tot het lesgeven in het algemeen aan de orde:
• De waarde van instrumentale lessen
• Nieuwe werkwijzen
• Herijking van de eigen werkwijze
“Als je aan het werk bent, dan zie je niet de maatschappelijke waarde want je doet je werk, maar door er van een afstand er naar te kijken zag ik pas en voelde (!) ik pas hoe belangrijk ook mijn werk en dat van collega’s is.” (logboek novice, NW)
Hoe leren docenten in een ‘community of practice’?
Leren in een COP kreeg vorm door het uitwisselen en delen van ervaringen en kennis; het ontvangen van bevestiging van collega’s; het exploreren van verschillende werkwijzen; het via observeren, analyseren van en reflecteren op praktijkvoorbeelden verkrijgen van nieuwe inzichten en kennis en het via reflecteren op het eigen handelen verkrijgen van nieuwe inzichten en kennis.
Deelnemende docenten gaven in hun logboeken aan dat ze met hernieuwde energie en motivatie aan het werk gingen in hun lespraktijk.
“Voor mij werden heel veel dingen weer even op een rijtje gezet, inhoudelijk, werkte heel verfrissend, ik zat na afloop altijd op de fiets met weer veel zin om aan de slag te gaan, soms nieuwe ideeën voor een bepaalde les of leerling of een inzicht.” (logboek ervaren docent WF)
Een meer uitgebreide beschrijving van de werkwijze en resultaten van deze tweede onderzoeksfase vindt u hier.