Onder leiding van Peter Renshaw, expert in ‘Continuing Professional Development’ is het project mentorschap in september 2005 van start gegaan. Het project is verbonden aan de ontwikkeling van training voor docenten die in de toekomst de rol van mentor op zich gaan nemen. Zij spelen een belangrijke rol in het begeleiden van studenten bijv. op het gebied van hun persoonlijke ontwikkeling en bijbehorende portfolio’s. De training omvat onderwerpen als gespreksvoering met studenten, ze in staat stellen onderzoekend te zijn en vragen te stellen, het verbinden van de artistieke potentie van de student met reflectieve praktijk, zelfevaluatie profielen, keuzen in de beroepspraktijk en implicaties voor studieloopbaan. Het project heeft zich afgespeeld in de periode september 2005 - januari 2006.
In het voorjaar van 2006 heeft Peter Renshaw een research report geschreven dat het begrip mentorschap in een theoretische en conceptuele context plaatst en goede voorbeelden uit de praktijk bespreekt. Tevens is hier een evaluatie van het trainingstraject van docenten van het prins Claus Conservatorium in meegenomen. Het rapport staat onderaan deze pagina.
Interview met Peter Renshaw
"Mentoring betekent dat je mensen helpt groeien als persoon. Een verbetering van vaardigheden kan het gevolg zijn"
Onder begeleiding van Peter Renshaw, expert op het gebied van ‘Continuing Professional Development’ is in september 2005 een mentoring project van start gegaan. Dit project valt onder de trainingsontwikkeling die docenten in staat moet stellen de rol van mentor op zich te nemen. In december was Peter Renshaw aanwezig bij de jaarlijkse oriëntatieweek op het prins Claus Conservatorium in Groningen. Een mooie gelegenheid om hem eens te ondervragen over de fijnere aspecten van mentoring.
In uw onderzoek en publicaties maakt u een duidelijk onderscheid tussen mentoring en andere rollen die een mentor heeft, zoals coaching.
Peter: "Mentoring is een veel breder concept dan bijvoorbeeld training of coaching. De laatste twee zijn vooral gericht op de ontwikkeling van bepaalde vaardigheden in een bepaalde context, terwijl mentoring een veel langer ontwikkelingsproces is. Het heeft te maken met persoonlijke groei en vragen als ‘Waarom doe ik wat ik doe?’ en ‘Waar ga ik naartoe?’ Het doel is dus niet alleen artistieke of muzikale ontwikkeling, maar vooral ook iemands persoonlijke ontwikkeling. Sterker nog, bij mentoring is de hele identiteitsvraag van cruciaal belang om verder te kunnen groeien als muzikant. Maar het hele concept mentoring omvat ook rollen als coachen, adviseren, buddy-zijn, doceren, etc. Het schakelen tussen deze verschillende rollen is noodzakelijk, maar voor degene die je begeleidt moet duidelijk zijn, vanuit welke rol je dit doet."
Welke aspecten zijn kenmerkend voor een mentoringproces, bijvoorbeeld vergeleken met een gewone training?
Peter: "We hebben vandaag de dag te maken met een enorme mentoring- industrie. Iedereen heeft wel een coach of een mentor. Maar het doel van een training is het verbeteren van je eigen vaardigheden. Dit houdt in dat de trainer de kennis daarvoor heeft, je mag dus veronderstellen dat de relatie niet gebaseerd is op gelijkwaardigheid. Het mentoring-proces, wil het succesvol zijn, is gebaseerd op vertrouwen en wederzijds respect. Het moet dus gebeuren in een niet-sturende en niet-oordelende context. Buiten dit, moet een mentor de goede vragen stellen, vragen uitlokken soms. En minstens even belangrijk is dat een mentor moet kunnen luisteren, spiegelen, uitdagen, aanmoedigen etc. En een ander belangrijk aspect in het proces is de wederzijdse relatie tussen ‘reflectie over actie’ en ‘reflectie in actie’. En er zijn manieren om dit proces op gang te brengen. Je kunt daar meer over lezen in mijn paper op de website." (onderaan deze pagina)
Wat wilt u met iemand bereiken in een mentoring proces? Wat is de belangrijkste kwaliteit die u als mentor wilt helpen ontwikkelen?
Peter: "Misschien is het je opgevallen dat ik nooit spreek over een ‘mentee’ als ik het over de persoon heb met wie ik als mentor werk. De reden hiervoor is dat iemand, in feite iedereen, in bepaalde fases een klankbord nodig heeft. Ikzelf gebruik ook verschillende mensen als mentor, misschien zelfs zonder het te weten. En ik geloof ook in intergeneratie-mentoring. Een mentor hoeft niet beslist een ouder en ‘wijzer’ iemand te zijn. We moeten onszelf spiegelen aan een template, om het proces van zelfreflectie en evaluatie op gang te brengen. Deze reflectieve praktijk en de betrokkenheid van de persoon om hieraan te werken, is wat je het hoofddoel van mentoring kunt noemen. Mensen in staat stellen om zichzelf te zien!"
Is er verschil tussen mentoring in het algemeen en mentoring van muzikanten? Moet de mentor van een muzikant zich op andere aspecten richten?
Peter: "Veel muzikanten praten liever niet over hun gevoelens. Ze hebben vaak een zekere weerstand tegen het cognitieve proces, ze willen gewoon muziek maken. Hun doel is om hun vaardigheiden te verbeteren en niet om te praten over wat ze doen en waarom. Natuurlijk kun je daarvoor allemaal cursussen volgen, maar dat is niet voldoende. Maar een mentoring benadering die gericht is op de identiteit en persoonlijke ontwikkeling van de muzikant, zou de sleutel kunnen zijn in het verbeteren van die vaardigheden. Een zeer effectief middel om een begin te maken met dit proces, kan zijn om muzikanten te laten improviseren. Tijdens de oriëntatieweek op het Prins Claus Conservatorium lieten we studenten over zichzelf vertellen in een groep. Ze deelden hun gedachten en gevoelens door over zaken als identiteit te praten. De tweede keer dat we bijeenkwamen, bestond er al een onderlinge band in de groep. En daarna begon een belangrijke en zeer bevredigende dialoog. Dat is ook mentoring!"
Interview en redactie: Linda Hendriks
De plaats van mentorschap
Het sociale en culturele landschap waarin professionele musici werken is de laatste tien jaar drastisch veranderd. Er wordt van musici verwacht dat ze de kennis, vaardigheden en attituden hebben om op effectieve en creatieve wijze te kunnen functioneren in verschillende rollen, zoals die van uitvoerend musicus, componist, docent voor de klas, instrumentaal docent, workshopleider, mentor en creatief producent. Ze moeten ook steeds meer samenwerken binnen verschillende kunstvormen, disciplines, culturen, muzikale genres en verschillende sectoren in een verscheidenheid aan netwerken. Willen ze hier creatief op kunnen inspelen, is het nodig om nieuwe werkmethodes, nieuwe manieren van leren, nieuwe verbindingen en nieuwe organisatorische modellen te ontwikkelen. De gevolgen voor de onderwijssector zijn groot en worden momenteel onder de loep genomen in instituten in heel Europa, ondersteund door netwerken zoals de Association Européenne des Conservatoires (AEC) en het ERASMUS thematisch netwerk voor Muziek ‘Polifonia’.
De uitdaging waarvoor deze organisaties, verantwoordelijk voor onderwijs en ontwikkeling, zich geplaatst zien is hoe ze een cultuur van reflectieve en reflexieve praktijk kunnen creëren, zodat musici kunnen leren op hun veranderende werkomgeving in te spelen met zelfvertrouwen, flexibiliteit, verbeeldingskracht en visie. Het wordt nu algemeen aangenomen dat deze uitdaging deels het hoofd moet worden geboden door een commitment aan levenslang leren (lifelong learning). Dit principe is de basis voor het lectoraat Lifelong Learning voor Musici.
Het project gaat ervan uit dat als lifelong learning een dynamisch en relevant onderdeel wordt in het leven van zowel jonge als ervaren musici, dat het mentoringproces een cruciaal onderdeel moet worden in de kritieke fases van iemands persoonlijke, artistieke en professionele ontwikkeling. Het mentorschap kan op vele manieren worden uitgelegd, en deze studie heeft als doel bepaalde benaderingen ten opzichte van leren te bestuderen die cruciaal zijn in elk mentoringproces voor musici.
Het voorgestelde kader voor mentoring heeft als basis bepaalde leervormen die centraal staan in de reflectieve praktijk op het gebied van continue professionele ontwikkeling, informeel leren en volwasseneneducatie. De principes die deze studie vormgeven zijn gestoeld op de gezamenlijke kennis van uiteenlopende professionele praktijken zoals de verpleging, sociaal werk, educatie en visuele- en performing arts.
Deze gedeelde praktijkfilosofie kan het werk van conservatoria en onderwijsorganisaties, die beginnen hun prioriteiten binnen een cultuur van reflectie en respons opnieuw te stellen, alleen maar versterken. Binnen deze context van vernieuwing en ontwikkeling is mentorschap een van meerdere processen die ingezet kunnen worden om professionele musici te helpen zich in te zetten voor hun eigen levenslang leren. De onderwijssector heeft de verplichting om de nodige structuren en middelen te bieden om ervoor te zorgen dat dit in de praktijk ook daadwerkelijk gebeurt.
The Place of Mentoring 2009 - Peter Renshaw
A Framework for Mentoring