Presentatie Willemijn Gadiot
Studium Generale: de Gouden Kroon op Hoger Onderwijs in Groningen
Bij oudere ex-collega’s zijn ezelsbruggetjes steeds belangrijker. Het helpt tegen het al te snelle vergeten van alles wat er hier verteld gaat worden. Het nummerbord HP-67-SG duidt op de inleiding van Henk Pijlman voor een gezelschap dat aankijkt tegen de nieuwe AOW leeftijd, maar toch ook nog belangstelling heeft voor Studium Generale. Meteen wordt vanuit de zaal aangevuld, dat de nog jonge geesten ook “Samen Gepensioneerd” zijn. Willemijn wil niet de klassieke onderwijsvorm gebruiken door eerst een overzicht te bieden van “wat Studium Generale doet”, ook al voelt ze zich daarbij het meeste thuis, maar kiest voor “modern onderwijs.” Eerst het bijzondere, het proeven van de verwondering, daarna de uitleg waarom en hoe Studium Generale voortdurend die verwondering zoekt.
Archimedes ontdekte in de badkuip, dat de waterhoogte toenam wanneer hij erin ging zitten en riep “Eureka”, “ik heb het gevonden.” Om niet voor Archimedes onder te doen, liet Willemijn een foto’s van haarzelf in de badkuip zien, en toonde aan, dat ook bij haar die proef nog lukt. In een moderne variant natuurlijk, met de kuip vol badschuim. Dan de echte proef ter plekke herhaald. De vorst Hieron II vroeg zijn goudsmid, of hij kon onderzoeken of de net aan hem geleverde gouden kroon wel echt van puur goud was, of dat die andere goudsmid (de maker van de kroon) hem had bedrogen. Zat er een dun laagje goud op ander metaal, of was er ander metaal doorheen gesmolten? De onderzoekende goudsmid mocht niets van de kroon afkrabben of hem op andere wijze beschadigen. Toch loste hij het probleem op, gebruik makend van de kennis van Archimedes. Hij vroeg even om wat puur goud van de vorst te lenen, eenzelfde gewicht als dat van de kroon. En ja hoor, de vorst was bedrogen. Kop eraf bij die bedrieger; men was niet zo zachtzinnig in die dagen. De goudsmid kon – met de kennis van Archimedes - het bedrog vaststellen, zonder de kroon te beschadigen. Hoe deed hij dat?
Willemijn demonstreerde dat ter plekke samen met haar ex-collega natuurkunde als helper. In maatglazen blijken gouden munten het water maar een paar streepje hoger te laten gaan. Andere munten met eenzelfde totaalgewicht, maar met lager soortgelijk gewicht, verplaatsen veel meer streepjes water in het maatglas. Conclusie: die zijn dus niet van goud! Zie verder de foto’s van de proef.
Studium Generale is als een gouden kroon op het hoger onderwijs in Groningen: edel, met voordurend echte, vaak nieuwe inhoud, waardevast en universeel. Professor Gerardus van der Leeuw richtte SG op in 1946, omdat hij van oordeel was dat de hoger opgeleiden zich meer betrokken moesten voelen bij brede maatschappelijke problematiek. Die betrokkenheid voorafgaand en tijdens WO-II had hem teleurgesteld. In de beginjaren is de belangstelling voor de aangeboden programma’s nog gering, maar vanaf 1963 zien we flinke toename van bezoekers. Een thema over sex werkt altijd! Vanaf 1990 werkt de HG samen met de RuG en zien we de deelname nog sterker groeien. Waren er in 2000 nog 55 activiteiten en 7000 bezoekers, in 2008 zijn dat er 97 met 15000 bezoekers. Alles georganiseerd vanuit een klein bureau met een gedreven team van medewerkers. Er volgde een overzicht van de grote variatie van activiteiten, van lezingen, debatten, films, studentenactiviteiten. “We maken nu met regelmaat mee, dat er al vlot na bekendmaking van het programma een bezoekersstop moet worden ingesteld. Dat gebeurde bijvoorbeeld als snel na aankondiging van ‘Een tijd voor empathie’, met een inleiding van Frans de Waal op 26 november.”
Belangstellenden kunnen via de website een abonnement aanvragen op het SG programma en op de wekelijkse nieuwsbrieven. Eind dit jaar is er ook weer een jaarafsluiting, nu met als thema “het Gouden Idee” op 15 december 2009. Wie biedt er een slimme oplossing voor klein of groot dagelijks leed in de sfeer van techniek en samenleving?
|