Mzungu... Mzungu... *
Klop..klop..klop….. Langzaam doe ik mijn ogen open en kijk op de wekker. Kwart over vijf! En dat op zaterdagmorgen. Ik probeer het geklop te negeren en doe mijn ogen weer dicht. Na ongeveer een kwartier wordt het stil! Gelukkig, kan ik nog even blijven liggen. Ik doezel nog wat, maar na een poosje begint het geklop alweer! De derde keer geef ik de moed op om nog even te slapen, stap uit bed en spring onder de douche. Als ik aangekleed ben ga ik naar de deur.
“Mevrouw, lekkere grapefruits; heerlijk sappig en goedkoop”. Het is kwart over zes.
Vanaf februari 2006 tot en met maart 2009 werkte ik in Malawi voor VSO. Een organisatie die mensen uitzendt met als voornaamste doel kennisoverdracht.
Uiteraard heb ik in Malawi geprobeerd mijn verpleegkundige kennis zo goed mogelijk over te brengen op de verpleegkunde studenten die ik in het plaatselijke ziekenhuis mocht begeleiden tijdens hun stage. Maar ik ben ervan overtuigd dat ik nog veel meer van hen heb geleerd!!! Het leven en de cultuur in Malawi is zó totaal anders dan in Nederland, en zelfs het verplegen is daardoor anders. Afgezien van het tekort aan middelen en mogelijkheden en de andere ziektebeelden is er ook het schrijnende tekort aan verpleegkundigen.
Er komt er een kindje binnen op de kinderkliniek. Versuft hangt het relatief grote hoofd tegen de arm van moeder. Dunne armpjes bungelen ernaast. Het kindje blijkt 1 jaar en 2 maand te zijn en weegt 4.1 kg. Is dit puur een tekort aan voeding of is een onderliggend probleem (HIV??). En waarom komt deze moeder nu pas naar het ziekenhuis met haar kind? Heeft ze het niet eerder gezien? Of zijn ze naar de traditionele arts geweest? Was er geen geld voor een opname? Was de vader of oom niet aanwezig of gaf hij geen toestemming om naar het ziekenhuis te gaan? Een student probeert een infuusje te prikken in de dunne adertjes...
Op de mannenafdeling ligt een jongen van 17 jaar. Hij is uit de boom gevallen bij het plukken van mango’s. Hij heeft nu een dwarslaesie en is compleet verlamd vanaf zijn middel. Na twee weken ziekenhuis had hij enorme doorligplekken op stuit, heupen, enkels en hielen, want zijn benen zijn ook gevoelloos. Na negen maanden wonden spoelen en verbinden met natte gazen, dood weefsel verwijderen, wisselligging en uiteindelijk huidtransplantaties kan hij naar een ‘rehabilitation centre’. Zijn moeder is al die negen maanden bij hem in het ziekenhuis geweest, samen met haar jongste dochtertje van zo’n anderhalf jaar. Zij kookte, verzorgde zijn kleren en ook hemzelf. Wat voor impact dat heeft op haar en de rest van haar gezin kan ik waarschijnlijk maar deels bedenken. (wie zorgt er voor haar andere kinderen, bewerkt land, en wie zorgt dat zij geld krijgt om eten te kopen voor zichzelf en de patiënt?) En hoe wordt de toekomst van deze verlamde jongen?
Ik vond het een enorme uitdaging om mijn westerse bril af te zetten en te proberen om door de ogen van de lokale bevolking naar de situatie te kijken. En dat lukte me natuurlijk maar voor een klein deel. Hun ervaringswereld en hun leefwereld is zo totaal anders dan mijn westerse achtergrond.
De parttime opleiding “Community Health” die ik had gedaan heeft mij daarbij wel veel geholpen (volgens mij een ‘must’ als je naar het buitenland wil.....), maar heel veel dingen moet je toch zelf ontdekken. De rol van de ‘witchcraft’, het niet gewend zijn om vragen te stellen (en dan dus maar een ‘sociaal aanvaardbaar’ antwoord te geven als je het niet weet/snapt/kunt), de onderlinge relaties (soms mogen dochters hun eigen vader niet wassen, of moeders hun volwassen zonen), etc. etc.
Een hele bijzondere periode die ik zeker niet had willen missen!
Elly Bos
HBO’V te Groningen; afgestudeerd 1989
Gewerkt in het AZG/ UMCG van 1989 tot 2006
Nu zoekende naar een vaste baan en tijdelijk oproepkracht in het UMCG.
* Mzungu = blanke
