Achtergrond en doel
Sport leeft! Sport is leuk om te doen, alleen of met anderen. Sport is gezond en voorkomt overgewicht bij kinderen, dringt ziekteverzuim terug en draagt bij aan welzijn en zelfstandigheid van ouderen. Sport is sociaal en leidt tot verdraagzaamheid, samenwerking en integratie. Sport is prestatie en leert grenzen verleggen en het maximale uit jezelf halen. Ambitieuze rollen voor de sport. Maar kan de sport dergelijke ambities waarmaken?
Voor het beantwoorden van deze vraag moet kenniscirculatie ontstaan. Praktijkgericht onderzoek is daarbij essentieel.
Doel van het lectoraat Sportwetenschap, behorend bij het Hanze Instituut voor Sportstudies (HIS), is het vergaren, ontwikkelen en delen van kennis over sport, bewegen en gezondheid door middel van het initiëren en uitvoeren van praktijkgericht onderzoek, waarbij zowel docenten als studenten onderzoeksvaardigheden kunnen ontwikkelen. Het lectoraat zal daarbij als intermediair moeten gaan fungeren tussen enerzijds de beroepspraktijk en aanverwante bedrijven en anderzijds bestaande kennisinfrastructuren, zoals de Rijksuniversiteit Groningen en het Universitair Medisch Centrum Groningen. Het lectoraat Sportwetenschap is onderdeel van Kenniscentrum CaRES (Care Rehabilitatie Educatie & Sport).
Vormgeving lectoraat
Het lectoraat Sportwetenschap is per 1 oktober 2007 gestart onder leiding van Dr. Koen A.P.M. Lemmink (lector Sportwetenschap) in nauwe samenwerking met Drs. Johan de Jong (senior onderzoeker). De lector, die in deeltijd functioneert, verzorgt hierbij voornamelijk de externe contacten en de senior onderzoeker richt zich vooral op de interne afstemming en dagelijkse voortgang van het lectoraat. Daarnaast zullen beide betrokken zijn bij de inhoudelijke begeleiding van de promovendi en overige docentonderzoekers.
In de periode van 1 oktober 2007 tot 1 januari 2008 zijn diverse oriënterende gesprekken gevoerd met de dean, leden van het managementteam (teamleiders) en de docenten werkzaam in vier onderwijsteams (propedeuse, major sportgezondheid, sportmanagement en sportontwikkeling) om de wensen, behoeften en verwachtingen te inventariseren. Deze fase is afgerond met een presentatie van de lector voor alle personeelsleden tijdens een zogenaamde HIS breed overleg waarbij de visie en werkwijze van het lectoraat is toegelicht. In januari 2008 is gestart met het openstellen van vacatures voor belangstellenden binnen het HIS om een positie binnen het lectoraat te bekleden (docent/onderzoeker, promovendus). In maart 2008 zijn deze gesprekken afgerond. Momenteel werken er diverse docent/onderzoekers binnen het lectoraat. Met alle docent/onderzoekers is een werkplan opgesteld met resultaatafspraken op het terrein van voortgang, publicaties en presentaties die na 1 jaar zullen worden beoordeeld. Ook afspraken met betrekking tot onderzoeksscholing op maat zijn hierin opgenomen.
Onderzoeksthema’s
Onderzoeksthema’s binnen het lectoraat vallen globaal onder twee te onderscheiden deelgebieden, ’sport en gezondheid’ en ‘sport en ontwikkeling’.
Sport en gezondheid omvat thema’s waarbij het gaat om de wederzijdse relatie tussen sport en gezondheid. Thema’s binnen dit deelgebied zijn o.a. het stimuleren van een actieve leefstijl bij kinderen, werknemers en ouderen, counselingprogramma’s gericht op bevorderen van gezondheid van mensen met verhoogde risico’s op het ontwikkelen van chronische ziekten en aandoeningen, longitudinaal volgen van diverse doelgroepen om de relaties tussen bewegen, fitheid en gezondheid te analyseren en het ontwikkelen van preventie- en herstelprogramma met betrekking tot sportblessures.
Sport en ontwikkeling omvat thema’s waarbij het gaat om de wederzijdse relaties tussen sport, motorische ontwikkeling en prestaties. Thema’s binnen dit deelgebied zijn o.a. de rol van sport bij de motorische ontwikkeling van reguliere schoolkinderen en kinderen in het speciaal onderwijs, didactische concepten bij het aanleren van bewegen in lichamelijke opvoeding en sport en het optimaliseren van prestaties door middel van training- en wedstrijdanalyses.
Een aantal hiervoor genoemde thema’s leent zich voor samenwerking met andere lectoraten binnen CaRES (Care Rehabilitatie Educatie & Sport). Zo wordt momenteel een project rondom bewegen op recept samen met het lectoraat Transparante Zorg opgestart.
Tot slot zal sportmanagement enerzijds een rol spelen in de managementaspecten die een rol spelen in de bovengenoemde deelgebieden. Anderzijds zal worden gewerkt aan een onderzoeksagenda ten aanzien van sportmanagement vraagstukken in relatie tot de inhoudsgebieden van het lectoraat Sportwetenschap.
Inbedding
De docenten/onderzoekers die in het lectoraat gaan werken zullen in de komende periode worden ingebed in een begeleidingsstructuur waarbij zowel de beroepspraktijk als de gespecialiseerde kennisinstellingen zijn vertegenwoordigd. De relatie met de beroepspraktijk is van belang omdat onderzoeksvragen vanuit de communicatie over en weer met deze praktijk tot stand moeten komen en de onderzoeksresultaten op deze wijze ook direct geïmplementeerd kunnen worden. Om de interactie met een (deel) van het werkveld te intensiveren wordt momenteel gewerkt aan het schrijven van een RAAK-MKB aanvraag.
De gespecialiseerde kennisinstellingen zijn van belang om de kwaliteit van het onderzoek te waarborgen. Indien er sprake is van promotietrajecten is begeleiding vanuit deze instellingen bovendien noodzakelijk voor het leveren van een promotor. Op alle bovengenoemde thema’s is expertise aanwezig in Groningen (Rijksuniversiteit Groningen en Universitair Medisch Centrum Groningen) aanwezig om een rol te kunnen spelen in het ontwikkelen van de lectoraatthema’s. Om de samenwerking met de gespecialiseerde kennisinstellingen te waarborgen is een vooraanmelding voor een RAAK-PRO subsidie ingediend.
Onderzoekssetting: sportsfieldlab
Veel praktijkgericht onderzoek van het lectoraat zal worden uitgevoerd in de beroepspraktijk, dus op scholen, in medische centra, in sportgezondheidscentra, bij sportclubs etc. Daarnaast zal praktijkgericht onderzoek worden uitgevoerd in de nieuwe huisvesting van het HIS. De nieuwbouw is daarvoor toegerust met moderne meet- en analysefaciliteiten, het ‘sportsfieldlab’. Deze faciliteiten hebben betrekking op een trainings- en gezondheidscentrum, een multifunctionele testruimte voor het meten van conditionele eigenschappen, een sporthal, gymzaal en zwembad die zijn voorzien van videocamera’s en videoanalyse-tools. Bovendien worden voorzieningen voor een krachtplaat aangebracht in de gymzaal. Bij de ontwikkeling en het gebruik van dit field lab zijn diverse bedrijven betrokken die in dit sportsfieldlab producten en diensten zullen ontwikkelen. Ook samenwerking met de school of ICT maakt hier onderdeel van uit. Er worden verschillende concepten ontwikkeld om het gebruik van deze voorzieningen voor sporters mogelijk te maken, zoals meet- en measure stages, mogelijkheden om nieuwe sportproducten en diensten te testen etc.
Leerlijn Sportwetenschap
Voor het onderwijs is een start gemaakt met de ontwikkeling van een leerlijn Sportwetenschap. Momenteel zijn alle modules die met onderzoek te maken hebben geïnventariseerd en wordt getracht samen met betrokkenen een longitudinale leerlijn Sportwetenschap over de jaren heen te ontwikkelen waarbij basisvaardigheden voor onderzoek worden aangeleerd aan alle studenten. De meet- en analysefaciliteiten van het sportsfieldlab zullen voor diverse modules in deze leerlijn worden gebruikt. Voor het bewaken van deze leerlijn is coördinator aangesteld.
Tot slot
Het komende jaar zal in het teken staan van de opbouw van het lectoraat Sportwetenschap. Het aanstellen van docent/onderzoekers, het ontwikkelen van een organisatiestructuur, het maken van werkplannen voor individuele docent/onderzoekers, het creëren van een begeleidingsstructuur met enerzijds de beroepspraktijk en anderzijds de gespecialiseerde kennisinstellingen en het opbouwen van een netwerk rondom sport, bewegen en gezondheid.
Doelen lectoraat 2008-2009 samengevat:
- Vormgeving lectoraat Sportwetenschap: per 1 september 2008 aanstellen van minimaal 2 promovendi en 3 docent onderzoekers;
- Op elk van de hoofdthema’s sport & ontwikkeling en sport & gezondheid wordt in 2008-2008 een promotietraject gestart;
- (Wetenschappelijke) output: 1 wetenschappelijke publicatie / 3 vakpublicaties / onder-zoeksrapportages / 3 interne / 3 externe presentaties;
- Ontwikkelen en starten sportsfieldlab; per 1 september 2008 is het sportsfieldlab operationeel;
- Onderzoek in onderwijs integreren: in 2008 inventarisatie onderzoek propedeuse + majors en scholingsbehoefte docenten. Op basis van deze inventarisatie; a) ontwikkelen en implementeren van een aantoonbare evenwichtigere longitudinale onderzoekslijn; b) ontwikkeling en uitvoering van gewenste scholing(en) docenten;
- Werving subsidie: a) indienen van RAAK-MKB en RAAK-PRO aanvraag; b) indienen internationale subsidie aanvraag (Teaching a Active and Healthy Life)