Kinderen zijn vaak grenzeloos nieuwsgierig. Ze zijn onderzoekend, stellen vragen waarop je als volwassene soms ook het precieze antwoord niet weet en ze proberen vol enthousiasme de wereld om zich heen te begrijpen. Bovendien lijken ze van nature of uit ervaring al heel veel verschijnselen te kunnen ‘onderzoeken’ en ‘oplossen’. Het is de vraag of wij, volwassenen, ons wel genoeg bewust zijn van wat kinderen eigenlijk allemaal doen en zeggen. Herkennen we hun nieuwsgierigheid als (exact) redeneren, kunnen we de juiste vragen stellen om kinderen verder te boeien? Krijgen kinderen genoeg mogelijkheden om hun interesses en creativiteit verder te ontwikkelen? Deze vragen staan centraal staan binnen het thema Talent.
Talentenkracht: talent als emergente eigenschap
Het lectoraat sluit aan bij de benadering van Talentenkracht (..) In deze benadering wordt beargumenteerd dat talent emergente eigenschap is, dit in tegenstelling tot de traditionele visie waarin talent wordt gezien als een min of meer statisch iets, namelijk een persoonseigenschap. In de visie van Talentenkracht (Van Geert en Steenbeek, 2008) is deze benadering van talent niet langer in overeenstemming met recente theorieën en onderzoeksgegevens over ontwikkeling bij kinderen en jongeren. Zij stellen dat talent ontluikt en zich ontwikkelt, uit de interacties tussen het kind en de (school-)context. Kind en context creëren elkaar. Een enthousiast kind creëert een enthousiaste leerkracht, en andersom. Talent moet in deze visie eerder worden gezaaid dan gezocht. Hieruit volgt dat de leeromgeving en de leerkracht daarbinnen, een belangrijke rol spelen in het ontlokken en bevorderen van talent. Talent komt tot ontwikkeling door interacties tussen een kind en de omgeving. Deze interactie is te zien in figuur 1. In de figuur is te zien dat de drie componenten van het proces (kind, taak en volwassene) elkaar (in de loop van een taaksituatie) beïnvloeden.
Het uiteindelijke doel is om binnen en met het basisonderwijs leeromgevingen te creëren die talenten van kinderen (op het gebied van wetenschap en techniek) ontlokken en stimuleren, die appreciatie voor wetenschappelijk denken opwekken en die bijdragen aan de verdere ontwikkeling van die talenten.
Lopende onderzoeken en projecten
Talentenkracht in Orion-Arrangementen (Wetenschapsknooppunt Noord-Nederland)
Carla Geveke onderzoekt vanaf september 2010 in het kader van het Orionprogramma (HG/RUG) het wetenschappelijk redeneren van kinderen. De doelstelling van het programma is de talenten van basisschoolkinderen te ontwikkelen, in het bijzonder hun wetenschappelijk redeneren. Centraal staat het concept curious minds (principes van TalentenKracht).
In het onderzoek wordt van twintig scholen een ‘startfoto’ gemaakt. Op basis van de TalentenKracht-principes worden voor die scholen arrangementen samengesteld, opgebouwd rond inspirerende ervaringen en met inzet van: het Universiteitsmuseum (RuG), de Magneet (PA-HG), de Scholierenacademie (RuG)- Kinderuniversiteit, het Mobiele Planetarium en de Zout Express. De arrangementen worden ontworpen, uitgevoerd, bijgesteld en op hun effecten getest. Het promotieonderzoek draagt bij aan kennis over het stimuleren van het wetenschappelijk redeneren van kinderen. En het beoogt de basisscholen in staat te stellen om op een effectieve en kwalitatief doordachte wijze onderwijs te geven over W&T.
Talentontwikkeling in krimpende regio’s
Tussen 2010 en 2015 krimpt in Groningen, Friesland en Drenthe het aantal leerlingen van basisscholen naar verwachting met ongeveer 12%. Landelijk ligt het gemiddelde waarschijnlijk op 7%. Dat blijkt uit de prognoseanalyse 'Krimp als kans’ van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (Vrielink et al., 2010). Deze prognoses komen nu al uit. Kwaliteit van onderwijs in krimpende regio’s is een belangrijk thema. Met de kennis van Talentenkracht en Icalt (Van der Grift, 2011) worden er vanuit het lectoraat projecten geïnitieerd, die erop zijn gericht de kwaliteit van het onderwijs in een krimpende regio te waarborgen, te verbeteren en te borgen.
Kernpublicaties
• Van Geert, P. & Steenbeek, H. (2008). A complexity and dynamic systems approach to
developmental assessment, modeling and research. In A. M. Battro, K.W. Fischer & P. Léna (Eds.),
The educated brain: essays in neuro-education. Cambridge University Press (pp.71-94)
• Van de Grift, W., M. van der Wal, en M. Toorenbeek: Ontwikkeling in de pedagogisch didactische vaardigheid van leraren in het basisonderwijs, Pedagogische Studiën, (88), 416-432
Bemensing
• Drs. Carla Geveke, c.h.geveke(at)pl.hanze.nl; Onderwijskundige, docent/onderzoeker, promovendus; Pedagogische Academie,
• Dr Herman Veenker, projectleider, h.j.j.m.veenker(at)pl.hanze.nl; Pedagogische Academie
Links:
www.talentenkracht.nl
www.magneet.hanze.nl