Bewegen als bindmiddel in Corona tijd

​Corona en de intelligente lock down heeft grote invloed op het beweeggedrag van mensen en de daarmee samenhangende consequenties voor de fysieke, mentale gezondheid, het immuunsysteem etc. Fitbit beschrijft in een blog op haar website (zie link) de wereldwijde afname van lichamelijke activiteit afgemeten aan de hoeveelheid stappen per dag. Europese landen laten eind maart 2020 een afname zien in hoeveelheid stappen die varieert van 7% tot 38%. Uiteraard ligt in eerste instantie de hoogste prioriteit bij het bestrijden van COVID-19 maar inmiddels vragen overige nadelige gevolgen van Corona ook aandacht. Een daarvan is de afname van de dagelijkse hoeveelheid beweging als gevolg van het aan huis gekluisterd zijn.

De hoeveelheid wetenschappelijk bewijs die momenteel beschikbaar is, toont overduidelijk aan dat onvoldoende beweging, lichamelijke inactiviteit het risico verhoogt van het krijgen van allerlei ziekten en aandoeningen, zoals coronaire hartziekte, diabetes mellitus type 2, borstkanker en dikke darmkanker (Lee et al., 2012). Voldoende beweging kan juist deze risico's verminderen en heeft een positieve werking, bijvoorbeeld op het voorkomen en verminderen van depressieve klachten en angst en op het verbeteren van fysieke fitheid, het energieniveau, het welzijn en de kwaliteit van leven (ACSM, 2011; Conn, Hafdahl & Brown, 2009; Martinsen, 2008; Mead et al., 2009; Puetz, 2006; Yau, 2008). De groep die het meest te lijden heeft onder Corona zijn de kwetsbare ouderen. Zij worden momenteel geadviseerd social distancing zeer strikt in acht te nemen en zoveel mogelijk binnen te blijven om het risico op infectie met COVID-19 zo laag mogelijk te houden. Echter, bijkomende nadelen van het intelligente lock down beleid bij kwetsbare ouderen zijn een verhoogde kans op lichamelijke inactiviteit en sociaal isolement. Diverse studies gericht op de psychologische effecten bij ouderen laten zien dat cognitief vermogen, vermindering van depressieve klachten en gedrag kunnen worden bevorderd door regelmatig en voldoende bewegen (Acree et al., 2006; ACSM, 1998; Paterson, Jones & Rice, 2007; US Department of Health and Human Services, 1996).

In het vervolg van deze blog richt ik mij, aan de hand van een praktijk voorbeeld, op de rol die bewegen kan spelen in het stimuleren van fysieke en mentale gezondheid en het doorbreken van het sociale isolement bij kwetsbare ouderen (ACSM, 2007). In dit voorbeeld wordt bewegen ingezet om enerzijds het sociale isolement van kwetsbare ouderen te doorbreken en sociale steun te bieden bij bewegen thuis in huis en anderzijds te stimuleren tot meer bewegen (Smith, Banting, Eime, O'Sullivan & van Uffelen, 2017; Stevens, Lemmink, van Heuvelen, de Jong & Rispens, 2003).

Kwetsbare ouderen en Corona

Corona treft in het bijzonder kwetsbare ouderen wat maakt dat zij social distancing nog strikter moeten nemen dan de rest van de bevolking. Mijn moeder is een voorbeeld van hoe deze groep momenteel te lijden heeft onder de huidige situatie. Ze is alleenstaand, heeft een auto-immuunziekte en heeft begin april haar verjaardag in complete quarantaine alleen gevierd. Geen koffie afspraken, geen wandeling en geen verjaardagsvisite van familie en kleinkinderen maar alleen een keer per week naar buiten voor de meest noodzakelijke boodschappen. Ondanks deze zeer ingrijpende maatregelen is ze zeer monter en zich er ook van bewust dat ze wel dagelijks moet bewegen. Maar hoe doe je dit nu op een leuke manier in je appartement op driehoog? Er zijn meer dan genoeg online initiatieven maar net niet passend bij wat zij wil en kan. SportDrenthe, een organisatie die zelfstandig de belangen van de sport in de ruimste zin van het woord in de provincie Drenthe behartigt, heeft het initiatief genomen om juist deze groep mensen een beweeg- en sociaallichtpuntje te bieden in deze donkere tijden.

Coronactief

Het begon met het maken van persoonlijke vlogs door diverse medewerkers van Sport Drenthe waarin alternatieve bewegingsvormen werden aangeprezen en getoond als suggestie in deze Corona tijd. RTV Drenthe pikte dit heel snel op en binnen no time ontstond het idee om iets te ontwikkelen voor de groep die momenteel het hardst getroffen wordt door Corona crisis en dat zijn vooral de kwetsbare ouderen. Ervaring en onderzoek bij deze doelgroep laat zien dat een van de hoofdmotieven om te bewegen is het hebben sociale contacten. Ook is de binding en de interactie met de lesgevers van deze beweeggroepen essentieel. Op basis van deze ingrediënten is in no time en met financiële ondersteuning van de provincie Drenthe het concept "Drenthe Beweegt (binnen)" ontstaan.

Drenthe Beweegt (binnen)

Vier principes staan centraal in het concept Drenthe Beweegt (binnen):

  1. Het moet voor ouderen bereikbaar en vindbaar zijn. Dit houdt in dat het zonder technische know how bereikbaar moet zijn, het niet achter een pay wall afgeschermd moet staan. Van hieruit is de samenwerking met RTV Drenthe ontstaan om zelf beweeglessen op te nemen die vervolgens elke ochtend om 10:00 uur te zien zijn op RTV Drenthe. Eventueel kunnen online, via programma gemist, lessen terug gekeken worden. 
  2. De beweeglessen moeten het sociale isolement van de kwetsbare ouderen doorbreken. Om dit te realiseren is er heel bewust voor gekozen om de eigen lesgevers van de ouderen beweeggroepen in Drenthe te vragen de TV beweeglessen te verzorgen. Dit stimuleert de betrokkenheid van de deelnemende ouderen enorm en ze zien dagelijks/wekelijks hun eigen lesgevers in hun eigen huiskamer. Dus geen bekende topsporter of Olga Commandeur die de TV lessen verzorgt maar de eigen Drentse lesgever.  
  3. Uiteraard moeten de lessen op het juiste beweegniveau en gedifferentieerd worden aangereikt en voorgedaan;
  4. De lessen moeten in een quarantaine situatie dus binnen in de woonkamer uitvoerbaar zijn.

Momenteel springen veel sport en beweegaanbieders (begrijpelijk) op de Corona trein maar het initiatief in Drenthe valt (inter)nationaal op door haar eigen sociale focus met gebruikmaking van bewegen. En wat betreft mijn moeder: ondanks dat ze Fries is doet ze elke dag om 10:00 uur mee met dit Drentse initiatief omdat ze dan haar schoondochter ziet die op TV tips geeft hoe kwetsbare ouderen in deze moeilijke tijd toch kunnen blijven bewegen. Dit toont maar weer eens aan dat bewegen en sociale contacten nauw samengaan en in deze tijd hard nodig zijn.

Johan de Jong, lector Healthy Lifestyle, Sports and Physical Activity

Benieuwd naar alle coronablogs van onze lectoren? Ga naar www.hanze.nl/coronablogs.

 

 

Referenties

  • Acree L.S, J. Longfors, A. S. Fjeldstad, C. Fjeldstad, B. Schank B, K. J. Nickel, P. S. Montgomery & A. W. Gardner (2006). Physical Activity is related to quality of life in older adults. Health Quality of Life Outcomes, 4(37).
  • American College of Sports Medicine (ACSM) Position Stand (1998). Exercise and physical activity for older adults. Medicine and Science in Sports and Exercise, 30:992-1008.
  • American College of Sports Medicine (ACSM) and American Heart Association. Physical activity and public health in older adults: recommendation from the American College of Sports Medicine and the American Heart Association (2007). Medicine and Science in Sports and, 39:1435-45.
  • American College of Sports Medicine (ACSM). (2011). Position stand on quantity and quality of exercise for developing and maintaining cardiorespiratory, musculoskeletal, and neuromotor fitness in apparently healthy adults: guidance for prescribing exercise. Medicine and Science in Sports and Exercise, 43, 1334-1359.
  • Conn, V.S., A. R. Hafdahl & L. M. Brown (2009). Meta-analysis of quality-of life outcomes from physical activity interventions. Nursing Research, 58(3):175-183.
  • Lee, I. M., E. J. Shiroma, F. Lobelo, P. Puska, S. N. Blair & P. T. Katzmarzyk (2012). Effect of physical inactivity on major non-communicable diseases worldwide: an analysis of burden of disease and life expectancy. Lancet, 380:219-229.
  • Martinsen, E.W. (2008). Physical activity in the prevention and treatment of anxiety and depression. Nordic Journal of Psychology, 62(S47):25-29.
  • Mead, G.E., W. Morley, P. Campbell, C. A. Greig, M. McMurdo & D. A. Lawlor (2009). Exercise for depression. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3, CD004366.

 

{{'ShareCounter_Share_Label' | i18n}}:
{{'LastModified_Dateformat' | i18n}} {{vm.newsItem.ModifiedDate | date:'longDate'}}

{{'AttachmentsWidget_Title' | i18n}}