Hanze onthaalt internationale toponderzoekster in Groningen

Toponderzoekster dr. Thessa Hilgenkamp (links op de foto) verruilt per 1 september de University of Nevada, Las Vegas voor de Hanze. Zij doet baanbrekend onderzoek naar hart- en vaatrisico’s bij mensen met een verstandelijke beperking. Met dank aan het Tulp Fonds gaat de internationaal gerenommeerde bewegingswetenschapper in Groningen aan de slag.

Tekst: Anita Pepping
Foto's: Jelmer Meijer

“Dr. Thessa Hilgenkamp is een echte catch voor de Hanze. Een toponderzoekster met zoveel kennis, expertise en een groot netwerk, daar kunnen straks honderden studenten, docenten en zorgprofessionals van meeprofiteren.” Aly Waninge, lector Participatie en gezondheid van mensen met een verstandelijke en visuele beperking van de Hanze, is dolblij. Hilgenkamp gaat binnen het lectoraat Healthy Ageing, Allied Health Care and Nursing aan de slag. 

Groningen 

De twee vrouwen kennen elkaar al van hun promotieonderzoek in Groningen en hebben altijd contact gehouden. Ze begeleidden samen promovendi en overleggen over subsidieaanvragen. Waninge vanuit fysiotherapie en Hilgenkamp als bewegingswetenschapper. Ze hebben hetzelfde doel: meer begrip kweken voor de gezondheid van mensen met een verstandelijke beperking en heel praktisch kijken wat er nodig is voor een betere begeleiding. Door fundamenteel onderzoek te verbinden aan praktijkgerichte innovaties werken ze aan een betere risicovoorspelling, gepersonaliseerde preventie, met als doel een gezonder, zelfstandiger leven voor deze doelgroep.  

Naar Amerika 

De lichte tongval van Hilgenkamp verraadt dat ze lange tijd in Amerika woonde en werkte. Sinds een paar weken mag ze zich weer Stadjer noemen, de plek waar ze in 2005 haar studie bewegingswetenschappen afrondde. Ze verheugt zich enorm op haar nieuwe baan bij de Hanze waar ze al haar kennis en expertise gaat inzetten. “Al tijdens mijn promotieonderzoek aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam merkte ik dat er weinig kennis is over de fysiologie van mensen met een verstandelijke beperking. Toen al ontdekten we in die eerste studies dat bij inspanning alle signalen zoals hijgen, zweten, rood aanlopen aanwezig zijn, maar dat bijvoorbeeld de hartslag en bloeddruk bij deze doelgroep niet mee omhoog gaan. Dat maakte nieuwsgierig”, zegt Hilgenkamp.  

Met een Marie Curiebeurs kreeg ze in 2014 de kans om meer onderzoek te doen aan de University of Illinois Chicago. Na die studie stapte ze met een Amerikaanse beurs over naar de University of Nevada, Las Vegas.  

Bewegen voelt zwaarder 

Hilgenkamp zette in Nevada een uitgebreid onderzoekslab op naar de cardiovasculaire gezondheid van mensen met het syndroom van Down. “We weten dat bewegen voor iemand met het syndroom van Down echt veel zwaarder voelt. De bloeddruk en de hartslag reageren anders en al bij matige inspanning is het moeilijker. Dat heeft effect op de motivatie om te gaan bewegen. Dat weten veel mensen simpelweg niet. Vaak wordt gezegd: loop eens wat meer of wat harder. Met behulp van onze onderzoeksresultaten is een speciaal beweegprogramma ontwikkeld voor mensen met het syndroom van Down (Beweegprogramma voor volwassenen met Downsyndroom | KNGF). We begrijpen meer en daarom is de begeleiding verbeterd. Dat is belangrijk, zodat bewegen leuk blijft én omdat deze doelgroep steeds ouder wordt.” 

Maar ook onderzoeken moeten leuk zijn voor deelnemers, vindt ze. “Om meer te weten te komen heb je mensen nodig die mee willen doen. Iemand met het syndroom van Down heeft unieke talenten, zoals het goed aanleren van routines. Als je heel visueel laat zien wat er moet gebeuren, is dat een leuke ervaring en die werkt motiverend. Op deze manier geven wij ze kennis mee, waardoor ze zich lekkerder voelen en gezond ouder kunnen worden.” 

Terug naar Nederland 

Na de afronding van het onderzoeksproject in 2024 ging het voormalig hoofd van het onderzoekslab van de Universiteit van Nevada, Las Vegas nadenken over haar vervolgstap. Al een tijdje merkte ze dat het gemis van haar familie in Nederland groter werd. Daarnaast is het politieke klimaat in de VS duidelijk aan het veranderen en is er toenemende onzekerheid over de financiering van onderzoeken. “Continuïteit is ontzettend belangrijk voor mijn type praktijkgericht onderzoek. Ik moet onderzoekslijnen over meerdere jaren kunnen opbouwen en gelukkig zet Nederland wél in op duurzame onderzoeksverbanden. Daarbij komt dat ik mezelf niet oud zag worden in Amerika.” 

Samen met haar man, een kunstenaar uit Chicago, vatte ze het idee op om eerst tijdelijk een jaar terug te gaan naar Nederland om daarna definitief te beslissen. Tot ze hoorde van het Tulp Fonds dat toponderzoekers terughaalt naar Nederland. Ze koos voor de Hanze, mede vanwege de praktijkgerichtheid van de hbo-opleiding. 

Kostenpost versus bezuinigingen 

Lector Waninge weerspreekt dat het Tulp Fonds een kostenpost is tegenover de bezuinigingen in het hoger onderwijs. “Het is juist een investering die extra kwaliteit, kennis en kansen geeft. Het levert zoveel op voor studenten en docenten met onderzoeksprojecten, gastlezingen en samenwerkingsverbanden. Zeker op het thema Healthy Ageing, waar we in Noord-Nederland druk mee zijn.” 

Voor het nieuwe onderzoeksprogramma hopen Hilgenkamp en Waninge zoveel mogelijk dwarsverbanden te leggen met studenten, collega's, zorgorganisaties en de doelgroep om zo te werken aan innovatieve oplossingen die bijdragen aan een gezonder en zelfstandiger leven voor mensen met een verstandelijke beperking. 

Tulp Fonds 

Het Tulp Fonds is in 2025 opgezet door OCW en NWO en bedraagt 50 miljoen euro. Internationale toponderzoekers kunnen hun onderzoek in Nederland voortzetten. De academische vrijheid staat wereldwijd onder druk. Door toponderzoekers een veilige werkplek te bieden geven zij met hun kennis en expertise een enorme impuls aan de innovatiekracht van ons land. Voor hogescholen geldt de vergoeding: 5 ton per onderzoeker voor 5 jaar.