Van organisatievraagstuk naar regionale opgave: welbevinden op het werk
- Nieuws
Hoe maken we Noord-Nederland een geweldige plek om te werken? Die vraag stond centraal tijdens het symposium WOW Leadership Symposium op 27 oktober, georganiseerd door de lectoraten Leiderschap en Duurzaam Werken, Regionaal Innovatie Vermogen en Arbeidsmarkttransities van de Hanze. Tijdens de bijeenkomst presenteerden de onderzoekers de resultaten van hun internationale onderzoek naar de relatie tussen leiderschap en welzijn op het werk. Tegelijkertijd markeerde het symposium de start van een bredere regionale beweging waarin organisaties, ondernemers, onderzoekers en beleidsmakers samen verantwoordelijkheid nemen voor gezond en toekomstbestendig werken in Noord-Nederland.
Het aantal mensen dat uitvalt door mentale klachten neemt toe, ondanks investeringen van organisaties in vitaliteitsprogramma's, coaching en andere welbevindensinterventies. Waardevolle initiatieven, maar volgens de onderzoekers bieden ze geen volledige oplossing. "Welbevinden op het werk is geen individueel vraagstuk", zegt lector Klaske Veth van het lectoraat Leiderschap en Duurzaam Werken. "We hebben allemaal invloed: als collega, als leider, als organisatie en zelfs als regio."
Verder kijken dan het individu
Binnen het onderzoeksproject WOW Leadership stond daarom een andere vraag centraal: wat gebeurt er als we niet alleen naar individuele werknemers kijken, maar ook naar teams, leiderschap, organisaties en de omgeving waarin mensen werken?
Volgens Klaske Veth ligt daar een belangrijke uitdaging. "We hebben de neiging oplossingen bij het individu te zoeken. Natuurlijk is het belangrijk dat mensen goed voor zichzelf zorgen, maar welbevinden ontstaat niet los van de context waarin iemand werkt."
Die bredere context werd ook zichtbaar in het onderzoek naar ondernemers. Mira Bloemen-Bekx, lector Regionaal Innovatie Vermogen, ziet dat ondernemers vaak onder grote druk staan door personeelstekorten, wet- en regelgeving en de verantwoordelijkheid voor hun bedrijf en medewerkers. "Als ondernemers niet goed in hun vel zitten, wordt het ook moeilijker om vooruit te kijken. Terwijl juist die ruimte nodig is om te innoveren, talent te behouden en een organisatie toekomstbestendig te houden."
Welbevinden gaat volgens de lectoren niet over minder hard werken, maar over duurzaam kunnen blijven presteren, voor medewerkers, ondernemers én leidinggevenden. Mira Bloemen-Bekx: "Je kunt ambitieus zijn en hard werken, terwijl je tegelijkertijd aandacht hebt voor je welbevinden. Het gaat er ook om dat je op tijd herkent wanneer je gas moet terugnemen."
Onderzoek laat steeds weer zien hoe groot de invloed van leiderschap is op welbevinden
De invloed van leiderschap
Een belangrijke conclusie uit het WOW Leadership-onderzoek is dat leiderschap een grotere rol speelt dan vaak wordt gedacht. "Ik dacht ooit dat leiderschap misschien overschat werd", vertelt Klaske Veth. "Maar onderzoek laat steeds weer zien hoe groot de invloed van leiderschap is op welbevinden: niet alleen van wie de formele rol heeft, maar van iedereen die richting geeft, ruimte maakt en het goede voorbeeld geeft." Die invloed zit niet alleen in beleid of formele besluiten, maar vooral in gedrag. Leiders geven voortdurend signalen af over wat binnen een organisatie normaal en gewenst is. Een leidinggevende die ’s avonds nog e-mails verstuurt, kan onbedoeld de indruk wekken dat het normaal is om buiten werktijd door te werken. Dat kan ertoe leiden dat medewerkers zich ook buiten werktijd verplicht voelen om bereikbaar te zijn, wat de werk-privébalans onder druk kan zetten. Het gedrag van een leidinggevende geeft daarmee soms een ander signaal dan de woorden. "Je kunt als leider eigenlijk nooit géén voorbeeld zijn", zegt Klaske Veth. "De vraag is vooral wat je met die invloed doet."
Mira Bloemen-Bekx ziet hetzelfde bij ondernemers. "Als je belangrijk vindt dat medewerkers een gezonde balans hebben, moet dat ook zichtbaar zijn in je eigen gedrag. Wat je doet, heeft invloed op de cultuur van een organisatie."
Leren van internationale inzichten
Om nieuwe perspectieven op te doen keek het onderzoeksteam van WOW Leadership bewust over de landsgrenzen heen. Tijdens bezoeken aan Singapore, Malta en Ierland gingen de onderzoekers in gesprek met leidinggevenden, ondernemers, onderzoekers, werkgeversorganisaties en beleidsmakers. Het doel was niet om buitenlandse aanpakken één op één over te nemen, maar om inspiratie op te doen en lessen te vertalen naar de Noord-Nederlandse context.
Eén voorbeeld dat indruk maakte, kwam uit Ierland. Daar maakten de onderzoekers kennis met de Power of Seven: Een programma waarbij ondernemers in groepen van 7 elkaar ondersteunen bij zowel zakelijke als persoonlijke vraagstukken. "Wat ons aansprak, was dat het niet alleen over het bedrijf ging", vertelt Mira Bloemen-Bekx. "Deelnemers keken ook naar zichzelf, hun relaties in het bedrijf en in de familie. Uiteindelijk verspreidde die aanpak zich zelfs binnen organisaties doordat leidinggevenden vergelijkbare ondersteuning kregen." Volgens Klaske Veth laat dat zien hoe verandering zich kan verspreiden. "Wat begint bij één persoon, kan uiteindelijk invloed hebben op een hele organisatie."
Goed werk creëren is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Van organisatie naar regio
De samenwerking tussen de drie lectoraten bracht nog een ander inzicht naar voren: welbevinden op het werk is niet alleen een organisatievraagstuk, maar ook een regionaal vraagstuk. Volgens Arjen Edzes, lector Regionale Arbeidsmarkt, staat de Noord-Nederlandse arbeidsmarkt voor grote uitdagingen. Vergrijzing, ontgroening en personeelstekorten maken het steeds belangrijker dat mensen gezond, gemotiveerd en duurzaam inzetbaar blijven. "We hebben iedereen nodig om het werk in de regio gedaan te krijgen", zegt Arjen Edzes. "Mensen die goed in hun vel zitten en hun werk waarderen, vallen minder snel uit en kunnen langer actief blijven."
Duurzame inzetbaarheid draait daarbij niet alleen om gezondheid, maar ook om goed werk, ontwikkelmogelijkheden en kansen om gedurende een loopbaan mee te blijven doen. Organisaties staan volgens Arjen Edzes bovendien nooit op zichzelf. Ze maken deel uit van een bredere omgeving van onderwijsinstellingen, overheden, werkgeversorganisaties en regionale netwerken. "Als we willen werken aan welbevinden op het werk, moeten we ook kijken naar de omgeving waarin organisaties opereren. Goed werk creëren is een gezamenlijke verantwoordelijkheid."
Een beweging voor Noord-Nederland
Die gedachte vormt de basis van Wellbeing@Work in the Region. De onderzoekers willen nadrukkelijk niet eindigen met één model of kant-en-klare oplossing. Hun ambitie is om organisaties, ondernemers, onderzoekers en beleidsmakers in de noordelijke regio met elkaar te verbinden en samen te ontdekken wat werkt.
Een eerste stap werd gezet tijdens het symposium op 27 oktober. In interactieve dialoogsessies gingen HR-professionals, ondernemers, leidinggevenden en andere professionals met elkaar in gesprek over wellbeing at work, leiderschap, duurzame inzetbaarheid en de toekomst van werk in Noord-Nederland. De internationale inzichten uit Singapore, Malta en Ierland vormden daarbij inspiratie. Het echte werk begint echter in de regio zelf: door ervaringen te delen, nieuwe verbindingen te leggen en samen te bouwen aan een omgeving waarin mensen en organisaties kunnen floreren.
Volgens Arjen Edzes heeft Noord-Nederland bovendien een unieke kans om hierin een voortrekkersrol te vervullen. "Dankzij regionale samenwerkingen en investeringen is er ruimte om te experimenteren, nieuwe inzichten te ontwikkelen en te laten zien hoe een arbeidsmarkt eruit kan zien waarin welbevinden, gezondheid en kwaliteit van werk centraal staan."
Zo kan Noord-Nederland niet alleen aantrekkelijk blijven voor werknemers en ondernemers, maar ook uitgroeien tot een inspirerend voorbeeld voor andere regio's in Nederland en Europa.
