Samen ontwikkelen: leren van én met elkaar binnen het Comenius­project

Hoe zorg je ervoor dat toekomstige zorgprofessionals beter zijn voorbereid op het werken met mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke en meervoudige beperking (EMB)? Binnen het Comeniusproject Samen ontwikkelen brengt de Hanze studenten, docenten, onderzoekers, zorgprofessionals en ouders samen in zogenoemde kenniscirkels. Vanuit het Centre of Expertise Healthy Ageing en de Academische Werkplaats EMB worden onderwijs, onderzoek en praktijk met elkaar verbonden. Door samen te werken aan praktijkvraagstukken leren alle betrokkenen van elkaars kennis en ervaring. Zo krijgt de zorg voor mensen met EMB een steviger plek in het onderwijs én worden toekomstige professionals beter voorbereid op de praktijk.

In dit drieluik vertellen drie betrokkenen hoe zij het project ervaren. Een praktijkprofessional, een student en de projectleider Annelies Overwijk laten zien hoe samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en praktijk leidt tot nieuwe inzichten en uiteindelijk tot betere zorg.

'Je leert anders kijken als je samen optrekt'

Voor ergotherapeut Karin Murk van Ergo Actief, een praktijk voor kinderergotherapie in Friesland, is de samenwerking met de Hanze al jarenlang vanzelfsprekend. Ze begeleidt stagiaires, werkt samen met docenten en onderzoekers en denkt mee over de ontwikkeling van het onderwijs. Binnen Samen ontwikkelen brengt ze haar praktijkervaring in de kenniscirkels, waar studenten, docenten en onderzoekers gezamenlijk werken aan vraagstukken uit de dagelijkse praktijk. Volgens Murk is die wisselwerking van grote waarde. Studenten maken kennis met een doelgroep die ze tijdens hun opleiding nog te weinig tegenkomen, terwijl de Hanze waardevolle inzichten uit de praktijk kan gebruiken om het onderwijs verder te versterken.
 

Meer aandacht voor kinderen met EMB

"Vanuit de praktijk zien we heel graag dat een deel van het curriculum van ergotherapie gaat over kinderen en, nog specifieker, over kinderen met EMB", vertelt Murk.

"De ouderenzorg is hot, ook vanuit de opleiding, en dat snap ik. Vergrijzing zie je overal. Maar het begint toch bij de kinderen? Daar wordt in de opleiding naar mijn idee nog te weinig aandacht aan besteed, laat staan aan kinderen met EMB. Ook van stagiaires krijgen we vaak terug: je kunt niet met deze kinderen praten, ze grommen soms wat. Dan denk ik: met ouderen met dementie kun je vaak ook niet meer praten. Toch leren studenten daar wel mee omgaan."

Leren in de praktijk

Juist daarom is ze enthousiast over de kenniscirkels. In de eerste kenniscirkel deden vier studenten mee, na de zomer groeit dat naar verwachting naar 15. Waardevol is dat mbo-, hbo- en wo-studenten samen deelnemen. "In de praktijk hebben we ze allemaal hard nodig. En de ouders hebben deze toekomstig professionals ook hard nodig."

Tijdens stages lopen studenten meerdere dagen mee in de praktijk. Samen met Murk bezoeken ze kinderen thuis, verspreid over de hele provincie Friesland. "We gaan veel vaker naar de kinderen toe dan dat ze naar ons komen. Thuis zijn ze zichzelf en zie je veel beter wat er nodig is."

Voordat de studenten op huisbezoek gaan, krijgen ze tijdens de kenniscirkels een introductie over EMB van Murk. Ook ouders delen hun persoonlijke ervaringen. "Dat maakt veel indruk. Daarna gaan studenten met een heel andere blik op huisbezoek. Ouders werken daar graag aan mee, juist omdat ze hopen dat EMB hierdoor meer aandacht krijgt binnen de opleidingen. Alleen al vanuit inclusie is het belangrijk dat deze kinderen ook een plek krijgen in het onderwijs."

Tijdens een van de opdrachten dachten studenten mee over de inrichting van de slaapkamer van een meisje met EMB. Ze onderzochten wat passend was voor het kind, met betrekking tot spel, kleur, geluid en uiteraard ook wat betreft de voorzieningen en welke rol de gemeente kon spelen. "Ze hebben mensen gesproken en literatuur gelezen. Dat is mooi om te zien. Tegelijkertijd merk ik dat studenten vaak maar één of twee bronnen gebruiken, terwijl er zoveel kennis beschikbaar is. Juist in de kenniscirkels leren ze dat kennis ook bij professionals, en zeker ook bij ouders en andere disciplines te vinden is."

Bewustwording begint bij het onderwijs

Die bewustwording begint volgens haar al tijdens de opleiding. En juist daarin ziet ze een belangrijke rol voor de Hanze. "Ik reed laatst met een stagiair door de hele provincie. Ze zei: 'Ik wist niet dat er eigenlijk zoveel kinderen met een beperking waren.' En dan hebben we het nog niet eens over kinderen met ernstige meervoudige beperkingen. Het zou mooi zijn als die bewustwording steeds groter wordt. De Hanze kan daar echt een belangrijke bijdrage aan leveren."