Van Groningse bodem naar circulaire steen: Vector-i wint Innovatiefonds met project ‘Ground-Up’

Bouwen met de grond waarop je staat. Het klinkt als een eeuwenoud principe, maar in de moderne bouwsector is het innovatie. Henri van Hoeve van architectenbureau Vector-i ontving voor het project ‘Ground-Up’ een bijdrage uit het Innovatiefonds van BuildinG. In dit interview vertelt hij over de weg van lokaal puin naar een circulaire bouwsteen en de lessen die zij onderweg leerden.

Tekst: Marlies Molema

De katalysator achter een toekomstbestendige regio

BuildinG is hét kennis- en innovatiecentrum voor de bouw en infra in Noord-Nederland. Als onafhankelijke partner verbindt BuildinG overheden, bedrijven, kennisinstellingen en bewoners om samen te werken aan duurzame oplossingen. Op hun testlocatie in Groningen worden nieuwe technieken en materialen direct in de praktijk getoetst. De focus ligt hierbij altijd op het versterken van de innovatiekracht en het versnellen van de transitie naar een veerkrachtige leefomgeving die klaar is voor de uitdagingen van morgen. 

Het Innovatiefonds 

Om de verduurzaming en circulariteit in de bouw te stimuleren, heeft BuildinG het Innovatiefonds in het leven geroepen. Dit cofinancieringsfonds biedt kansrijke regionale innovaties de financiële ruimte om zich te ontwikkelen. Investeringen in innovatie zijn immers de sleutel tot een duurzame leefomgeving. 

Nieuwe ronde 2026 

De druk op de bouwopgave neemt toe door stijgende kosten, schaarste aan materialen en strengere milieueisen. Daarom opent BuildinG een nieuwe ronde van het Innovatiefonds voor 2026. Er wordt gezocht naar schaalbare innovaties die direct toepasbaar zijn en winst opleveren voor de eindgebruiker op het gebied van comfort, veiligheid of kosten. 

• Budget: Tussen de €20.000 en €40.000 per aanvraag (maximaal 50% cofinanciering). 

• Deadline: Projectplannen kunnen worden ingediend tot en met 23 april. 

Project Ground-Up van Vector-i 

Vector-i ontving 40.000 euro voor de ontwikkeling van een circulaire bouwsteen, geperst uit lokaal puin, zand en klei. Een interview met winnaar Henri over hun ervaringen. 

Hoe heb je het traject van aanvraag tot uitvoering ervaren? 
"Het traject is net als een ontwerpproces geweest: er is een idee en een bedachte uitkomst. Door aan het idee te werken en dingen uit te vinden, moet de uitkomst steeds worden aangepast. Totdat je de uitkomst helemaal los kunt laten en het resultaat iets wordt wat je van tevoren nog niet zag of had kunnen bedenken." 

Wat heeft het Innovatiefonds jou en je organisatie concreet opgeleverd? 
"Door het fonds kregen we de ruimte om met partners een product dat al lang bestaat verder te ontwikkelen voor toepassing in de bouw. Het heeft ons als bedrijf een aantal dingen geleerd: hoe moeilijk het is om onderzoek te doen naar iets dat je heel graag wilt, en dat onderzoek doen een ander proces is dan ontwerpen. Dat hebben we echt moeten leren. Daarnaast hebben we gemerkt dat wetenschappelijke kennis enorm helpt om anderen te overtuigen van de mogelijkheden." 

Waar liep je tegenaan tijdens de uitvoering en hoe heb je dat opgelost? 
"De praktijk blijkt vaak ingewikkelder dan gedacht, maar de oplossingen zijn vaak eenvoudiger. Zo is de grondhandel in Nederland geen transparante marktplaats; de grondbank heeft ons hierbij geholpen. Ook merkten we dat regelgeving enerzijds ruim is, maar dat garanties en certificering essentieel zijn voor realisatie. Dat is lastig in een proces dat niet alleen op feiten, maar ook op ervaring is gebaseerd. 
Een ander punt was de zuiverheid van grondstoffen. In de natuur is niets zuiver. De grond die we kochten was behoorlijk nat en droogde door het weer erg langzaam. Hiervoor hebben we een speciale opstelling gebouwd om de grond in dunne lagen van boven en onder te kunnen laten drogen." 

Waarom is deze innovatie belangrijk voor de bouwsector in Groningen? 
"Kunnen bouwen met lokale bouwstoffen is een belangrijke stap naar een lokale economie met mooie producten, vakmanschap en trots. Als materialen niet meer voorradig blijken, is dit een heel mooi alternatief. 

Een belangrijke volgende stap die wij zien, is het vinden van samenwerkingspartners. Het met de hand persen van de stenen is mooi, maar ook fysiek zwaar en een langzaam proces. Voor het zuiveren en mengen van de grondstoffen hebben we goede voorbeelden gevonden van partijen die mogelijk willen samenwerken, maar het persen van de stenen blijft nog een uitdaging. 

Het onderzoek was belangrijk om verschillende partijen bij elkaar te brengen. Door samen te werken ontstaan nieuwe dingen. Door ons onderzoek is er nu een recept om een steen te maken van de bodem in Groningen. Daarmee ontstaat een optie voor een nieuw bouwmateriaal waarbij we niet afhankelijk zijn van leveranciers buiten de provincie, ook niet voor grondstoffen." 

Wat betekent jouw oplossing concreet voor de bewoner of eindgebruiker? 
"Onze oplossing betekent dat een gebouw kan worden gemaakt met de grond waarop het staat. Met arbeid en eenvoudig materieel kan er iets worden gemaakt dat beschutting en bescherming biedt — en dat veilig is." 

Wat is de volgende stap: hoe ga je dit opschalen of doorontwikkelen? 
"Nu blijkt dat het product op basis van druksterkte binnen de huidige bouwregels kan worden toegepast, is er vervolgonderzoek nodig om te kijken of het ook voldoet aan andere gestelde eisen voor bouwstenen. 

Wat al duidelijk is, is dat met dit product een veilig onderkomen kan worden gebouwd zonder dat de omgeving wordt belast. Het productieproces moeten we nog verder doorontwikkelen. Op dit moment is het nog te langzaam, tijdrovend en arbeidsintensief om er een haalbare businesscase van te maken." 

Wat zou je nieuwe aanvragers meegeven die nu een plan indienen? 
"Gebruik de kennis en het netwerk van BuildinG. Zij doen al jaren onderzoek op allerlei manieren en kunnen met die ervaring helpen om een goede route te vinden als het even niet meer duidelijk is. 

Daarnaast zijn de overleggen met mensen uit het werkveld veel nuttiger gebleken dan vooraf ingeschat. Het heeft ons geleerd dat regelgeving niet altijd eenduidig is en dat iedere stap in de productie goed doordacht moet worden. Als je de grondstoffen zelf delft, zijn ze altijd te nat, te droog of vervuild — de juiste grondstof vinden is een onderzoek op zich." 

Als je opnieuw zou beginnen, wat zou je dan anders aanpakken? 
"Dat is een lastige vraag. Met de kennis van nu zouden we het onderzoek waarschijnlijk breder insteken. We hebben ons vooral gericht op de fysieke eigenschappen van het product, en minder op het hele proces van productie, verwerking en verkoop. 

Tegelijkertijd hebben we tijdens het onderzoek ook ‘per ongeluk’ al antwoorden gevonden op een aantal van die vragen. We hebben geleerd dat de informatie die je verzamelt vaak meer oplevert dan je van tevoren verwacht." 

Welke partijen of expertise zou je aanraden om vroegtijdig te betrekken? 
"Partijen die met je mee kunnen denken over stappen die niet direct logisch lijken. Mensen die breder kijken en ook kansen zien die niet direct aan het onderzoek verbonden lijken. 

Een onderzoek is namelijk geen rechte lijn naar een einddoel, maar een traject met veel meer aftakkingen dan je van tevoren kunt bedenken."