Kieskeurig

Wat is de bijdrage van de Kieskeurig-methodiek aan het kiezen en verkrijgen van een reguliere opleiding voor jongeren met psychische problemen? En wat zijn de ervaringen met de Kieskeurig-methodiek van zowel deelnemende jongeren met psychische problemen als de deelnemende professionals met betrekking tot de inhoudelijke, samenwerkings- en uitvoeringsaspecten van de Kieskeurig-methodiek?

De doelstelling van het onderzoek naar de Kieskeurig-methodiek was het verzamelen van gegevens die het mogelijk maken een gesystematiseerd oordeel te geven over de bijdrage van de Kieskeurig-methodiek aan het kiezen en verkrijgen van een reguliere opleiding voor jongeren met psychische problemen. Daarnaast werd onderzocht hoe jongeren en professionals de inhoud en uitvoering van de methodiek ervoeren en welke impact de begeleiding volgens hen had op het welzijn van de jongeren.

In totaal startten in de periode van het evaluatieonderzoek vijfentwintig jongeren met het Kieskeurig-individueel-traject. Zij werden begeleid door zestien in de methodiek getrainde professionals, werkzaam bij vijf verschillende hulpverleningsorganisaties: Team050, De Windroos, GGz Noord-Holland Noord, KieN VIP en Cosis.

De jongeren volgden gemiddeld acht begeleidingssessies van ongeveer een uur. Zeven van de tien jongeren die na afloop van het traject een evaluatie invulden, gaven aan een keuze te hebben gemaakt voor een vervolgopleiding. Zij gaven aan dat de begeleiding hen in verschillende mate (variërend van ‘enige mate’ tot ‘heel veel’) had geholpen bij het kiezen en verkrijgen van een opleiding.

Op een later meetmoment gaven professionals aan dat elf van de vijfentwintig jongeren een opleiding waren gestart of zouden starten. Zes jongeren startten niet met een opleiding. Redenen hiervoor waren onder andere persoonlijke omstandigheden of omdat het moment nog niet passend was om de opleiding te starten. Van vier jongeren was dit niet bekend of deze een opleiding gestart zijn, omdat er geen contact meer was.

De ervaringen met Kieskeurig-individueel waren overwegend positief. Jongeren vonden de methodiek duidelijk, overzichtelijk en toekomstgericht en waardeerden vooral het persoonlijke contact. De methode werd als waardevol ervaren, omdat het de jongeren hielp om inzicht te krijgen in wat zij zelf belangrijk vonden en om verschillende opleidingen met elkaar te vergelijken. Alle geïnterviewde jongeren gaven aan de methodiek aan andere jongeren met psychische problemen aan te bevelen.

Ook de professionals waren overwegend positief. Zij vonden het niveau van de methodiek over het algemeen goed en gaven aan dat de handleiding voldoende houvast bood. De individuele aanpak maakte het mogelijk om het tempo en de inhoud aan te passen aan de behoeften van de jongere. Een belangrijk verbeterpunt was om het materiaal minder talig en meer visueel toegankelijk te maken. Alle geïnterviewde professionals gaven aan Kieskeurig-individueel aan te bevelen aan collega’s die werken met jongeren met psychische problemen.

Naast de bijdrage aan het kiezen en verkrijgen van een opleiding werden ook positieve veranderingen in het welzijn van jongeren gesignaleerd. Jongeren en professionals noemden onder andere meer zelfvertrouwen, duidelijkheid, motivatie, energie, voldoening en een hernieuwde focus op de toekomst.

Het onderzoek laat daarmee zien dat Kieskeurig-individueel voor een groot deel van de deelnemende jongeren bijdroeg aan het kiezen en verkrijgen van een reguliere opleiding. Vooral de stapsgewijze aanpak en de oefeningen gericht op het ontdekken van persoonlijke criteria en het vergelijken van opleidingen werden positief gewaardeerd. De individuele variant bood bovendien ruimte voor maatwerk in tempo, startmoment en inhoud.

De Kieskeurig-methodiek werd al enkele jaren bij verschillende hulpverleningsorganisaties toegepast. Met dit evaluatieonderzoek werd voor het eerst uitgebreid gekeken naar de ervaringen van jongeren en professionals met de individuele variant van de methodiek en naar de bijdrage ervan aan het kiezen en verkrijgen van een reguliere opleiding.

De kracht van de methodiek ligt daarbij niet in het centraal stellen van de psychische problemen van de jongere, maar juist in wat de jongere nog wél kan en wat die zélf wil. De aanpak biedt maatwerk, waarbij de jongere samen met een professional een opleiding van eigen voorkeur kon kiezen die aansloot bij de eigen kracht, ambities, vaardigheden en sociale omgeving.

De resultaten laten zien dat Kieskeurig-individueel een waardevolle aanvulling vormt op de bestaande groepsvariant. De flexibiliteit in startmoment, aantal en duur van de sessies en de mogelijkheid om de inhoud af te stemmen op de jongere maakten de individuele aanpak aantrekkelijk.

Het onderzoek naar de Kieskeurig-methodiek heeft verschillende concrete opbrengsten opgeleverd. Zestien professionals van vijf externe partnerorganisaties zijn getraind in de methodiek en vijfentwintig jongeren zijn met Kieskeurig-individueel begeleid bij het kiezen en verkrijgen van een reguliere opleiding.

Daarnaast zijn de bevindingen uit het onderzoek vastgelegd in twee inhoudelijke publicaties over Kieskeurig-individueel:

1. Kuiper, J., Korevaar, E. L., Boonstra, N., & Hofstra, J. (2024). Kieskeurig: Evaluatie van de individuele begeleiding van jongeren met psychische problemen bij het kiezen en verkrijgen van een reguliere opleiding. Participatie en herstel, 2024(3), 53-65.
2. Korevaar, E. L., & Hofstra, J. (Red.). (2024). Kiezen en verkrijgen van een opleiding. In Jongeren met psychische problemen op weg naar een opleiding: Praktijkboek Begeleid Leren voor zorg- en onderwijsprofessionals (pp. 88-89). Uitgeverij Coutinho.

De resultaten hebben bijgedragen aan verdere onderbouwing van de Kieskeurig-individueel-methodiek. De onderzoekers concluderen dat Kieskeurig-individueel een waardevolle aanvulling biedt op de groepsvariant. De aanbeveling is om beide varianten beschikbaar te houden, zodat jongeren de mogelijkheid hebben om te kiezen voor de aanpak die het beste past bij hun situatie en timing. Zo kan daadwerkelijk maatwerk worden geboden.