Culturele centra als maatschappelijke infrastructuur voor ecologische transitie

Hoe kunnen onafhankelijke culturele centra fungeren als maatschappelijke en relationele infrastructuren voor de ecologische transitie, en onder welke voorwaarden dragen hun culturele, artistieke, bestuurlijke en gemeenschapsgerichte praktijken bij aan een sociaal rechtvaardige en lokaal verankerde transformatie?

Deelvragen:

• Hoe bemiddelen culturele centra tussen nieuwe initiatieven, openbare instellingen, artistieke gemeenschappen en agenda’s voor ecologische transitie?
• Welke vormen van bestuur, gemeenschapsvorming, zorg en onzichtbare arbeid maken hun rol als maatschappelijke infrastructuur mogelijk?
• Hoe dragen kunst- en ontwerppraktijken bij aan het waarnemen, beschrijven, toetsen en vormgeven van ecologische transitie op specifieke locaties?
• In hoeverre bevorderen of beperken machtsverhoudingen, financieringsstructuren, institutionele verwachtingen en beleidskaders de autonomie en het transformatieve potentieel van culturele centra?
• Hoe kan de bijdrage van culturele centra aan de ecologische transitie zichtbaar worden gemaakt zonder deze te reduceren tot beperkte impactmaatstaven?

Het project heeft als doel om:

• Een kritisch en vergelijkend inzicht te ontwikkelen over culturele centra als infrastructuren voor ecologische transitie. Te onderzoeken hoe de praktijken van culturele centra in concrete situaties functioneren, inclusief spanningen tussen autonomie en institutionalisering, participatie en controle, zichtbaarheid en uitbuiting, lokale zorg en beleidsvertaling.  
• Culturele en artistieke praktijken te koppelen aan bredere debatten over klimaatadaptatie, de Sustainable Development Goals, de waarden van New European Bauhaus en meerdere bestuurslagen. 

 Het onderzoek draagt bij aan de huidige discussies over klimaatadaptatie, sociale cohesie, culturele duurzaamheid en democratisch bestuur. Het laat zien hoe culturele centra abstracte ecologische doelstellingen vertalen naar lokale praktijken Tegelijkertijd brengt het de kwetsbaarheid en de inspanningen aan het licht.

Het onderzoek ondersteunt binnen de Hanze de ontwikkeling van onderzoeksomgevingen waarin studenten, kunstenaars, ontwerpers, onderzoekers, gemeenten en maatschappelijke partners samenwerken aan concrete ecologische en maatschappelijke uitdagingen.

Daarnaast draagt het project bij aan het beleid en de beroepspraktijk door culturele organisaties en openbare instellingen inzcht te geven in de rol van culturele centra in de ecologische transitie.

Dit onderzoek verwacht het volgende op te leveren:

•  Wetenschappelijke publicaties over culturele centra als maatschapellijke en op gemeenschapsvorming gerichte infrastructuren voor de ecologische transitie;
• Een vergelijkend kader voor het analyseren van bestuur, macht, zorg, artistieke praktijk en ecologische transitie in culturele centra;
• Praktijkgerichte instrumenten voor het in kaart brengen van culturele netwerken, onzichtbare arbeid, relaties tussen belanghebbenden en ecologische praktijken;
• Input voor het beleid van gemeenten, culturele organisaties en duurzaamheidsactoren die werken met plaatsgebonden transitieprocessen, zoals bestuursmodellen, participatieve toolkits en beleidsgerichte aanbevelingen die professionals direct kunnen toepassen in culturele, stedelijke en milieuprojecten;
• Toolkits op maat voor kunstenaars en ontwerpers, gericht op hoe zij hun praktijk kunnen verankeren binnen culturele centra, hun weg kunnen vinden in institutionele kaders en de ecologische en sociale impact van hun werk kunnen vergroten als onderdeel van bredere transitieprocessen;
• Bijdrage aan onderzoek en onderwijs aan de Hanze via Climate Quilts, IWP Climate Adaptation, OffCourse en Creative Routes;
• Workshops of participatieve formats met cultuurbeoefenaars, kunstenaars, studenten, beleidsmakers en actoren uit de gemeenschap.

Professionals en gemeenschappen worden gedurende het gehele onderzoeksproces betrokken via interviews, workshops, veldwerk, gezamenlijke mapping en momenten van reflectie. Het project beoogt hiermee kennis te genereren die nuttig is voor cultuurbeoefenaars, kunstenaars, ontwerpers, stedenbouwkundigen, onderzoekers, ambtenaren en gemeenschapsorganisatoren.

Het onderzoek draagt bij aan de erkenning van culturele centra als belangrijke actoren in de ecologische transitie, waarbij kritisch wordt gekeken naar de risico’s van overbelasting, romantisering of institutionalisering ervan. Daarom wordt er ingezet op de overbrugging tussen academische kennis, artistieke praktijk, overheidsbeleid en ervaringen aan de basis.