Punk-informed co-creation – pedagogische provocatie in het muziekonderwijs

Wat kunnen werkzame elementen uit hedendaagse punkscènes (organisatorisch, sociaal, ethisch en artistiek) betekenen voor het stimuleren van zorgzame culturen van samen musiceren in sociale en zorgcontexten? 
 
Met vier deelvragen: 
1. Welke elementen in hedendaagse punkscènes sluiten aan bij zorg-ethische principes? En hoe krijgen ze concreet vorm? 
2. Op welke manieren kunnen deze elementen bijdragen aan het stimuleren van zorgzame culturen van musicking in sociale praktijken? ‘Musicking’ betekent muziek maken als sociale handeling waarin relaties ontstaan door luisteren, afstemmen en gezamenlijk handelen. 
3. Hoe kunnen hogescholen organisatorische, sociale en artistieke aspecten uit de punkscène integreren in musicking binnen sociale contexten? 
4. Welke veranderingen ontstaan hierdoor in werkpraktijk, positionering en netwerkvorming van musici in het sociaal domein, en hoe verhouden deze zich tot actuele ontwikkelingen in dat veld?

Het onderzoek heeft als doel om praktische kennis te ontwikkelen over hoe zorgzame culturen van samen muziek maken kunnen worden vormgegeven en georganiseerd. Hiervoor onderzoekt Jaap Olthof welke elementen uit hedendaagse punkscènes bruikbaar zijn en hoe deze kunnen worden vertaald naar sociale praktijken en het hoger muziekonderwijs. 

Het onderzoek richt zich onder meer op DIY-cultuur, gedeelde verantwoordelijkheid, horizontale samenwerking, solidariteit en community-building. Deze principes worden niet simpelweg overgenomen, maar samen met studenten, docenten, musici en maatschappelijke partners onderzocht, ontwikkeld en getest. 

Een belangrijke opbrengst is het ontwikkelen van concrete handelingskaders en werkvormen waarmee musici en andere professionals kunnen omgaan met vraagstukken rond gelijkwaardigheid, veiligheid, verantwoordelijkheid en samenwerking. Ook worden onderwijsmodellen en praktische hulpmiddelen ontwikkeld die in bestaande opleidingen en onderwijsmodules kunnen worden gebruikt. In het traject wordt onder meer toegewerkt naar een DIY/DIT Cocreation Toolkit en een Punk-Informed Cocreation Model. 

De kennis uit het onderzoek is daarmee direct bruikbaar zijn voor musici, docenten, studenten en organisaties in het sociale en culturele domein. Tegelijkertijd draagt het project bij aan de ontwikkeling van praktijkgericht onderzoek op het snijvlak van kunst, zorg en samenleving.

Het onderzoek kan bijdragen aan nieuwe manieren van samenwerken in muziekpraktijken waarin niet alleen het artistieke resultaat centraal staat, maar ook de relaties tussen de betrokkenen. Voor musici betekent dit dat zij meer handvatten krijgen om samen te werken met mensen in uiteenlopende sociale contexten. 

Voor studenten kan het onderzoek helpen om zich beter voor te bereiden op een beroepspraktijk waarin musici steeds vaker buiten traditionele podia en instellingen werken. Zij leren niet alleen musiceren, maar ook hoe zij samen met anderen een veilige en inclusieve muzikale omgeving kunnen creëren. Het onderzoek wordt verbonden aan onderwijsmodules zoals Do you want to make a difference – Cocreation in Social Contexts en aan de minor Arts & Musicking as Social Action. Daarmee kunnen onderzoeksinzichten rechtstreeks doorwerken in het curriculum. 

Ook professionals en organisaties in zorg, welzijn en cultuur kunnen profiteren van de ontwikkelde werkwijzen. Door samen met praktijkpartners te ontwerpen en te testen, sluit het onderzoek aan bij concrete situaties uit het werkveld. Partners zoals Lentis, PI Veenhuizen en herstelruimtes voor mensen met onbegrepen gedrag fungeren daarbij niet alleen als onderzoekscontext, maar ook als mede-ontwikkelaars en toetsingspartners.

Verwachte resultaten zijn onder meer: 

• Een Punk-Informed Cocreation Model voor zorgzame en inclusieve vormen van samen musiceren in sociale contexten. 
• Een DIY/DIT Cocreation Toolkit met praktische handelingsperspectieven voor co-creatie, onderwijs en praktijkontwikkeling. 
• Nieuwe kennis over werkzame sociale, organisatorische, ethische en artistieke principes uit hedendaagse punkscènes. 
• Onderwijsinnovaties en professionaliseringsactiviteiten voor studenten en docenten, waaronder workshops en train-de-trainerformats. 
• Living labs, praktijkgerichte casussen, presentaties en een minisymposium om de resultaten met onderwijs en werkveld te delen.

De opbrengsten van het onderzoek worden zoveel mogelijk ontwikkeld mét de mensen en organisaties die ermee gaan werken. Studenten, docenten, musici en mensen uit het werkveld zijn daarom niet alleen gebruikers van de resultaten, maar ook actief betrokken bij het ontwikkelen en testen ervan. 

De ontwikkelde werkvormen en inzichten krijgen een plek in bestaande onderwijsmodules en in de minor Arts & Musicking as Social Action. Daarnaast worden docenten ondersteund via workshops en train-de-trainerformats, zodat de kennis ook na afloop van het project binnen het onderwijs kan worden toegepast. 

Voor het werkveld worden de resultaten gedeeld via living labs, bijeenkomsten, presentaties en een minisymposium. Ook worden praktijkgerichte publicaties en andere kennisproducten ontwikkeld. Een van de geplande opbrengsten is een korte documentaire over relevante aspecten van de punkethiek, ontwikkeld in samenwerking met studenten en partners, waaronder GRID Grafisch Museum. 

Daarnaast sluit het onderzoek aan bij het SPRONG-consortium Creating Cultures of Care. De resultaten kunnen daar worden ingebracht als praktijkgerichte kennis over zorgzaam werken en leren binnen kunst en zorg. Zo kunnen inzichten uit het project verder worden gedeeld binnen professionele en onderzoekende netwerken.