SYMPHONIE: Multicommodity energiehubs als oplossing voor netcongestie

Onderzoeksproject

Netcongestie vormt in grote delen van Nederland een grote belemmering voor de energietransitie en economische ontwikkeling. Steeds meer bedrijven lopen vast omdat uitbreiden, elektrificeren of verduurzamen niet mogelijk is door een gebrek aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Ook veel zonneparken en windprojecten kunnen niet worden gerealiseerd omdat een aansluiting op het bestaande netwerk ontbreekt. Hoewel er op lokaal niveau al diverse energiehubs ontstaan, lopen deze initiatieven vaak spaak doordat afstemming met hogere netniveaus ontbreekt.

Bedrijven staan open voor samenwerking binnen energiehubs, maar krijgen te maken met uiteenlopende beleidsmatige, juridische, economische en technische obstakels. Hierdoor wordt beschikbare flexibiliteit onvoldoende benut en blijft het congestieprobleem voortbestaan.

Met het project SYMPHONIE onderzoeken wij hoe congestie op verschillende schaalniveaus beter kan worden aangepakt. Samen met 24 partners uit het onderwijs, de overheid en het bedrijfsleven ontwikkelen we slimme hulpmiddelen die energiehubs helpen om flexibeler te reageren op de energiemarkt. Deze innovatieve aanpak versnelt de verduurzaming voor bedrijven en maakt verdere groei wél mogelijk.

Praktijkcases

SYMPHONIE wordt uitgevoerd in vier gebieden waar congestie de ontwikkeling remt én waar grote verduurzamingsplannen klaarstaan:

Lage Weide (Utrecht): bestaande energiehub met wind, zon, logistiek en industrie; kans om 60–75 MW duurzame opwek lokaal in te passen.

De Copen (Lopik): koppeling van een 18 MW windpark met lokale bedrijven via slimme sturing en directe lijnen.

De Kempen: bedrijventerreinen met wind en zon die niet kunnen aansluiten; onderzoek naar koppelen van meerdere hubs achter één TenneT-station.

Emmen–Erica: multicommodity hub met PV/PVT, elektrolyse, warmtenetten en glastuinbouw als flexibele component.

Daarnaast wordt in Veenendaal (De Copen) de herhaalbaarheid getest.

SYMPHONIE wordt gefinancierd vanuit de MOOI-subsidie Systeemintegratie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Het project onderzoekt hoe een meerschalige, gebiedsgerichte en multi‑commodity energiehub‑aanpak (MGM‑aanpak) kan worden ontworpen en toegepast om netcongestie structureel te verminderen en meer duurzame opwek en elektrificatie mogelijk te maken in congestiegebieden. Daarbij wordt onderzocht hoe flexibiliteit op verschillende netniveaus effectief kan worden aangestuurd, inclusief bijbehorende technische, juridische en economische randvoorwaarden. Ook wordt de vraag beantwoord in hoeverre deze aanpak opschaalbaar is naar andere regio’s in Nederland en welke meerwaarde dit oplevert voor het energiesysteem.

Ontwikkelen van een meerschalige, gebiedsgerichte en multi‑commodity energiehub‑aanpak (MGM‑aanpak) die congestie structureel kan verlichten in Nederlandse congestiegebieden.
Beter benutten van netwerkcapaciteit door flexibiliteit (vraagsturing, opslag, conversie) slim in te zetten op meerdere netniveaus.
Inpassen van 150 MW extra duurzame opwek in vier praktijkgebieden, opschaalbaar naar 4,5 GW op landelijk niveau.
Ontwikkelen van ontwerptools, simulatiemodellen en stuurmechanismen die meerschalige energiehubs mogelijk maken.
Opstellen van juridische, economische en governance‑modellen die samenwerking in meerschalige energiehubs werkbaar en financierbaar maken.
Uitvoeren van praktijkvalidaties om aan te tonen hoeveel extra flexibiliteit en netcapaciteit de MGM‑aanpak oplevert.
Ontwikkelen van een opschalingsmodel zodat de aanpak herhaalbaar wordt voor andere regio’s in Nederland.
Versnellen van verduurzaming, elektrificatie en economische groei door bedrijven meer ruimte te geven binnen bestaande netcapaciteit.

In SYMPHONIE bouwen we aan een gebiedsgerichte, multicommodity energiehub, waarin elektriciteit, waterstof, warmte en opslag slim samenwerken. Het project levert onder meer:

Stuurmechanismen die vraag, aanbod, opslag en conversie realtime op elkaar afstemmen, rekening houdend met alle netvlakken;
Ontwerptools voor meerschalige energiehubs, zodat bedrijven, ontwikkelaars en overheden snel inzicht krijgen in mogelijkheden, knelpunten en businesscases;
Governance en marktmodellen die samenwerking juridisch, organisatorisch en financieel mogelijk maken (o.a. GDS, directe lijnen, groepscontracten);
Validatie in vier praktijkgebieden waar de aanpak wordt getest in de echte wereld;
Opschalingsmodel om de methode uit te rollen naar honderden andere Nederlandse congestiegebieden.

Meer ruimte op het net, zodat bedrijven sneller kunnen elektrificeren en uitbreiden;
Meer duurzame opwek aangesloten: in de vier cases alleen al staat ~150 MW klaar dat nu niet ingevoed kan worden;
Flexibiliteit voor TenneT én regionale netbeheerders, waardoor congestie structureel vermindert;
Nieuwe businesscases voor opslag, warmtenetten, waterstofproductie en energiedeling;
Generieke, schaalbare oplossingen die toepasbaar zijn op honderden bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden in Nederland.

In SYMPHONIE worden praktisch toepasbare kennis, tools en methodieken ontwikkeld waarmee bedrijven, overheden, netbeheerders en EMS‑leveranciers direct aan de slag kunnen om meerschalige energiehubs te realiseren. De opgedane inzichten worden gevalideerd in vier praktijkgebieden en vervolgens vertaald naar een opschaalbaar model dat in heel Nederland toepasbaar is. Hiermee zorgt het project voor concrete handelingsperspectieven, versnelt het de energietransitie en draagt het bij aan beleidsvorming en nieuwe marktproposities voor flexibiliteit en energiehubs.