Binnenste­buiten: betere ondersteuning voor kinderen met een ouder in detentie

Wat gebeurt er met een gezin wanneer een ouder in detentie terechtkomt? Jaarlijks krijgen duizenden kinderen in Nederland hiermee te maken. De detentie van een ouder kan grote gevolgen hebben voor kinderen en gezinnen. Stress, onzekerheid en veranderingen in het dagelijks leven kunnen hun ontwikkeling en welzijn onder druk zetten.

Binnen penitentiaire inrichtingen is steeds meer aandacht voor gezinsgericht werken. Buiten de gevangenismuren is de ondersteuning echter nog vaak versnipperd. Gemeenten hebben beperkt en niet altijd structureel zicht op gezinnen met een ouder in detentie. Daardoor worden problemen of ondersteuningsvragen soms pas laat gesignaleerd.

Samen werken aan betere ondersteuning

Daarom start het lectoraat Verslavingskunde en Forensische Zorg het project Binnenstebuiten: Samen werken aan betere ondersteuning voor kinderen met een ouder in detentie. Samen met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), gemeente Groningen en Augeo ontwikkelen en onderzoeken we een structurele, proactieve en preventieve werkwijze om kinderen en gezinnen eerder in beeld te krijgen en beter te ondersteunen.

De centrale vraag is: hoe kunnen gemeenten en penitentiaire inrichtingen vanaf de eerste dag van detentie beter samenwerken rond het gezin?

Zodra een detentiemelding bij de gemeente binnenkomt, wordt gekeken welke ondersteuning het gezin nodig heeft. Daarbij is aandacht voor verschillende leefgebieden en voor de steun die bijvoorbeeld jeugdzorg, school, ggz, vrijwilligersorganisaties, familie en vrijetijdsvoorzieningen kunnen bieden. Ook mogelijke veiligheidsrisico’s worden meegenomen.

Samen met de praktijk

We onderzoeken niet alleen de praktijk, maar ontwikkelen de werkwijze samen met de praktijk. Het project wordt uitgevoerd vanuit de Innovatiewerkplaats Gezinsgericht werken in Justitiële Context. Hier werken onderzoekers, studenten, docenten, professionals en mensen met ervaringskennis samen.

Ook studenten leveren een actieve bijdrage. Vanuit verschillende opleidingen werken zij mee aan deelonderzoeken en ontwerpactiviteiten. Zo verbinden we onderzoek, onderwijs en praktijk en ontwikkelen we kennis die direct toepasbaar is.

Van Groningen naar landelijk

We starten in Groningen, maar de ambitie is om de werkwijze breder toepasbaar te maken. Daarom wordt de aanpak ook in twee andere gemeenten getoetst. De opgedane kennis wordt uiteindelijk vertaald naar een landelijke handreiking voor gemeenten en DJI.

Daarnaast ontwikkelen we onder meer een toolbox en scholingsaanbod en brengen we de kennis terug naar het onderwijs.

Met Binnenstebuiten willen we bijdragen aan een betere samenwerking rond gezinnen tijdens detentie en aan tijdige ondersteuning van kinderen en ouders. Zo kunnen gezinnen eerder passende hulp krijgen en krijgen kinderen meer ruimte om zich gezond te ontwikkelen. Door vroegtijdig en preventief ondersteuning te bieden, investeren we in de mentale gezondheid en ontwikkelkansen van kinderen en gezinnen.