'Een kapitein is tegenwoordig eigenlijk een multicultureel manager'

De maritieme sector staat voor grote uitdagingen. Er is een groeiend tekort aan gekwalificeerde medewerkers, regelgeving verandert voortdurend en de sector werkt hard aan een duurzamere en efficiëntere scheepvaart. Tegelijkertijd verandert ook het werk aan boord.

Van maritieme professionals wordt steeds meer verwacht: naast technische kennis zijn leiderschap, communicatie en samenwerking onmisbaar geworden. Die ontwikkelingen zijn ook in Noord-Nederland en het aangrenzende Noord-Duitsland merkbaar. De maritieme sector is van groot belang voor de economie en arbeidsmarkt in de regio. Rond de Eems-Dollard werken bedrijven, onderwijsinstellingen en andere organisaties over de grens heen samen aan de toekomst van de sector. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te investeren in nieuwe technologie en duurzamere scheepvaart, maar ook in de mensen die deze ontwikkelingen mogelijk maken. Een van de initiatieven die hieraan bijdraagt is MyCaDO (My Career Development Online). Dit Interreg VI-project brengt Nederlandse en Duitse bedrijven en kennisinstellingen samen om een digitale leeromgeving voor maritieme professionals te ontwikkelen. Het platform ondersteunt medewerkers bij hun opleiding, persoonlijke ontwikkeling en loopbaanplanning. Met op maat gemaakte leermodules, actuele kennis en inzicht in mogelijke carrièrepaden helpt MyCaDO professionals zich gedurende hun hele loopbaan te blijven ontwikkelen.

Binnen de Hanze wordt MyCaDO uitgevoerd vanuit de lectoraten International Business en Regionaal Innovatie Vermogen. Grensoverschrijdende samenwerking en internationalisering zijn belangrijke thema’s binnen deze lectoraten. Vanuit die expertise draagt de Hanze bij aan de verbinding tussen onderwijs, onderzoek en de maritieme praktijk. Het uiteindelijke doel van MyCaDO is tweeledig: professionals ondersteunen in hun groei én bijdragen aan een toekomstbestendige maritieme sector in Noord-Nederland en het grensgebied.

Samen werken aan de toekomst

Onlangs kwamen de projectpartners bijeen om de voortgang van MyCaDO te bespreken en ervaringen uit te wisselen. De eerste onderdelen van het platform worden inmiddels getest in de praktijk en partners deelden welke inzichten het project hen tot nu toe heeft opgeleverd. Op 6 oktober 2026 volgt het slotevenement van MyCaDO, waar de resultaten van het project worden gepresenteerd en partners vooruitblikken op de volgende stappen.

Voor dit artikel spraken we met drie partners uit het project, ieder vanuit een andere rol in de maritieme sector. Kor Wormmeester is Manager Crewing bij Seatrade Groningen, een Groningse rederij gespecialiseerd in koel- en vriestransport over zee. Auke Douma is hoofd van de afdeling Bemanningszaken bij Wijnne & Barends, een Nederlandse rederij met een internationale bemanning. Roman Heil werkt bij Atria Learning & Development, een organisatie die gespecialiseerd is in learning & development binnen de maritieme sector. Ondanks hun verschillende achtergronden zijn ze het over één ding opvallend eens: de toekomst van de maritieme sector draait niet alleen om nieuwe technologie, maar vooral om de ontwikkeling van mensen.

Techniek alleen is niet meer voldoende

In de maritieme wereld ligt de nadruk van opleidingen van oudsher op technische kennis. Internationale regelgeving schrijft precies voor welke certificaten en vakinhoudelijke competenties zeevarenden nodig hebben. Volgens Roman Heil is dat echter nog maar de helft van het verhaal. "Technische loopbaanontwikkeling is goed georganiseerd, maar de menselijke kant ontbreekt vaak nog. Hoe geef je leiding aan een internationaal team? Hoe communiceer je effectief in veiligheidskritische situaties? Dat zijn vaardigheden die steeds belangrijker worden."

Ook Kor Wormmeester ziet die ontwikkeling dagelijks terug binnen Seatrade. "Technische vaardigheden kun je relatief eenvoudig aanleren, maar samenwerken, communiceren en leidinggeven zijn veel complexer. Daar moet je gedurende je hele loopbaan aan blijven werken." Juist daarom richt MyCaDO zich niet alleen op vakinhoudelijke kennis, maar ook op persoonlijke ontwikkeling en leiderschap.

Een leeromgeving die meegroeit met de medewerker

De projectpartners zien het digitale platform niet als een verzameling online cursussen, maar als een persoonlijk hulpmiddel dat medewerkers ondersteunt tijdens hun hele carrière. Auke Douma ziet daarin een belangrijke meerwaarde. "Een medewerker moet niet alleen kunnen zien welke certificaten nodig zijn voor een volgende functie, maar ook welke persoonlijke vaardigheden daarbij horen. Technisch kun je volledig gekwalificeerd zijn, maar dat betekent niet automatisch dat je ook klaar bent om leiding te geven." Ook Roman Heil benadrukt dat iedere medewerker een eigen leerroute nodig heeft. "Mensen leren op verschillende manieren. Een standaardaanpak werkt niet. Het platform moet medewerkers inzicht geven in hun mogelijkheden én hen helpen eigenaarschap te nemen over hun eigen ontwikkeling." Volgens Kor Wormmeester ligt daarin juist de kracht van MyCaDO. Niet iedere organisatie hoeft zelf opnieuw een leeromgeving te ontwikkelen, door samen te werken kan kennis worden gedeeld en kunnen bedrijven gezamenlijk investeren in de ontwikkeling van medewerkers.

Samenwerken over grenzen heen

De maritieme sector is bij uitstek internationaal. Bemanningen bestaan uit mensen met verschillende nationaliteiten en culturele achtergronden. Dat maakt samenwerken uitdagend, maar ook waardevol.

Bij Wijnne & Barends werken medewerkers uit onder andere de Filipijnen, Rusland, Polen, Oekraïne en verschillende Europese landen. Dat vraagt volgens Auke Douma om meer dan alleen technische vakkennis. "Een kapitein is tegenwoordig eigenlijk een multicultureel manager. Hij of zij moet begrijpen hoe verschillende culturen communiceren en samenwerken." Ook de samenwerking binnen MyCaDO zelf laat zien hoeveel je van elkaar kunt leren. Nederlandse en Duitse partners brengen ieder hun eigen expertise en werkwijze mee. Volgens Roman Heil ontstaan juist daardoor nieuwe inzichten en betere oplossingen.

Innovatie begint bij mensen

Wanneer het over innovatie gaat, denken veel mensen aan nieuwe motoren, alternatieve brandstoffen of slimme technologie. Dankzij MyCaDO kijkt Auke Douma daar inmiddels anders naar. "Ik dacht bij innovatie altijd aan techniek. Maar innovatie kan ook zitten in de manier waarop je mensen opleidt, begeleidt en laat samenwerken. Dat is misschien wel de belangrijkste les die ik uit dit project meeneem." Kor Wormmeester sluit zich daarbij aan. Volgens hem draait een toekomstbestendige organisatie niet alleen om prestaties of regelgeving, maar juist om medewerkers die zich blijven ontwikkelen. "Leven lang leren zou vanzelfsprekend moeten zijn. Uiteindelijk bouw je een sterke organisatie door net zoveel te investeren in mensen als in techniek."

Samen leren van verschillende perspectieven

Een belangrijk onderdeel van MyCaDO is de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Voor de projectpartners bood het consortium de kans om kennis en ervaringen uit te wisselen en samen te werken aan een oplossing voor een gedeelde uitdaging. Kor Wormmeester van Seatrade noemt de samenwerking met de Hanze waardevol. "Wij kennen de praktijk, maar onderwijs ontwikkelen is een vak apart. Juist door die expertise te combineren ontstaan betere oplossingen." Ook Roman Heil kijkt positief terug op de samenwerking. Volgens hem zorgden de verschillende achtergronden van de partners voor nieuwe inzichten en een sterker eindresultaat. Tegelijkertijd laat Auke Douma zien dat samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven ook uitdagingen met zich meebrengt. Onderwijsmateriaal sluit niet altijd vanzelfsprekend aan op de dagelijkse praktijk of op de diverse doelgroep binnen de maritieme sector. Juist door daar samen over in gesprek te gaan en elkaars perspectief beter te begrijpen, ontstonden volgens hem waardevolle verbeteringen. Die combinatie van verschillende expertises maakt volgens de partners de kracht van MyCaDO: onderzoekers, opleiders en bedrijven brengen ieder hun eigen kennis in om samen te bouwen aan een leeromgeving die aansluit bij de praktijk van vandaag én morgen.

Een sector vol kansen

Hoewel de maritieme sector kampt met een tekort aan nieuwe professionals, zien de geïnterviewden vooral kansen voor studenten en jonge medewerkers. Het werk is internationaal, afwisselend en verantwoordelijk. Je werkt samen met collega's uit de hele wereld, ontwikkelt jezelf snel en krijgt vaak al op jonge leeftijd veel verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd vraagt werken op zee ook iets van mensen. Je bent regelmatig langere tijd van huis en dat is niet voor iedereen weggelegd.

Toch wegen de voordelen voor veel professionals ruimschoots op tegen de uitdagingen. Je bouwt in korte tijd veel ervaring op, leert omgaan met verschillende culturen en ontwikkelt vaardigheden waar je je hele loopbaan profijt van hebt. Zoals Roman Heil het samenvat: “Een goede multiculturele manager word je niet van de ene op de andere dag. Zeker in deze veeleisende omgeving kost het tijd om je daarin te ontwikkelen – met hoofd, hart en handen.”