GROND: ‘Buiten de vakken kleuren’ Cultuureducatie in verbinding met andere leerdomeinen

De Pedagogische Academie organiseert jaarlijks de GRoninger ONDerwijsdag (GROND) rondom een actueel en aansprekend thema en heeft als doel onderzoek, opleiding en werkveld bij elkaar te brengen en van elkaar te leren. In schooljaar 2018/2019 hebben we krachten gebundeld en organiseerden we op donderdag 23 mei 2019, samen met Stichting Kunst & Cultuur en Samenwerkingsverband Kunsteducatie Noorder Breed* de GROND 'Buiten de vakken kleuren' Cultuureducatie in verbinding met andere leerdomeinen.

{{'ShareCounter_Share_Label' | i18n}}:
{{'ShareCounter_Share_Label' | i18n}}:

Kunsteducatie: een lichtvoetige benadering 

Een wereld van cultuur: dat was de titel van de lezing die Evert Bisschop Boele gaf tijdens GROND 'Buiten de vakken kleuren'. Als lector Kunsteducatie aan de Hanzehogeschool doet hij praktijkgericht onderzoek naar muziek- en kunsteducatie. Hij zou graag zien dat het onderwijs cultuureducatie wat lichtvoetiger zou benaderen. 'Cultuur van alledag: we hangen iets op aan de muur, neuriën mee met een liedje op de radio en zingen onder de douche. Laten we erkennen dat we allemaal iets van cultuur in ons hebben: ook als we voor de klas staan.'

Natuurlijk neemt Evert Bisschop Boele zijn vak serieus: kunsteducatie verdient een gedegen plek in het onderwijs. Hij juicht toe dat scholen leerorkesten uitnodigen, leerkrachten de kans geeft om zich te ontwikkelen tot vakdocent. Hij zou graag zien dat scholen nog vaker muzikanten uitnodigen in de klas of ouders vragen een bijdrage te leveren aan de kunsteducatie op school. Maar: mag het alsjeblieft wat minder zwaar? 'Ik wil zo graag af van het idee dat kunsteducatie gaat om heilig moeten, om dwang, om prestatie. Het siert ons dat we de kwaliteit van kunst belangrijk vinden, maar dat staat ons soms ook in de weg. Cultuur is van ons allemaal, neemt een vanzelfsprekende plek in ons leven in. Als we daar nu eens mee beginnen en erkennen dat alle meesters en juffen dat in zich hebben, ieder op zijn eigen manier, dan halen we de druk eraf. Kijk eens hoeveel je in de klas al doet aan cultuur: in de pauze even met de kinderen naar The Voice kijken, oude wandplaten ophangen bij aardrijkskunde, een liedje zingen op de fiets naar gym.'

Flamencomuziek en zingen op de fiets
Te veel groepsleerkachten vermijden cultuureducatie of laten als ze de kans krijgen het uitsluitend over aan een collega. Ze hebben het gevoel dat ze er te weinig van afweten of bijvoorbeeld niet goed genoeg kunnen zingen. En dat is jammer, vindt de lector: 'Dan geef je kinderen het idee dat kunst iets moeilijks is waarvoor je lang en veel moet leren. Zo span je het paard achter de wagen. Natuurlijk is het fijn als een collega wel graag zingt met de kinderen en als er geld is om een vakdocent in te schakelen. Maar dat betekent niet dat je er als groepsleerkracht niets meer aan hoeft te doen. Laat Flamencomuziek horen tijdens een les over Spanje. Zing met de kinderen dat Engelse liedje mee. Houd het eenvoudig, til er niet te zwaar aan, maar doe het wel.'

Samen de culturele ontwikkeling van kinderen stimuleren
Bisschop Boele zou graag zien dat kinderen de ruimte krijgen om te experimenteren zodat ze ontdekken wat ze leuk vinden waar ze goed in zijn. 'Als een kind van vier op school komt, heeft het al een heel muzikaal leven achter de rug. Als leerkracht kun je daarbij aanhaken, kun je iets nieuws toevoegen. Jij niet alleen, maar het hele team. Je hoeft niet alles zelf te doen of te kunnen, maar jij bent wel de regisseur. Kijk op een positieve manier naar jezelf en je eigen muzikaliteit en erken en herken dat anderen weer op een heel andere manier muzikaal zijn. Vervolgens is het van belang dat je als team elkaars talenten gebruikt. Dat je elkaar helpt om die talenten in te zetten. En dat je erkent dat je daarvoor de buitenwereld nodig hebt: muzikanten die een les verzorgen, ouders die kunnen bijdragen, kunstenaars die iets brengen wat je zelf niet in huis hebt. Cultuurcoördinatoren kunnen hierbij een belangrijke rol in spelen en het is ook van belang dat de directie dergelijke initiatieven stimuleert.'  

De kracht van TalentenKracht
Hij werkt momenteel aan een onderzoekslijn gericht op het vertalen van de TalentenKracht-benadering naar kunsteducatie. 'Die benadering gaat ervan uit dat ieder kind getalenteerd is en dat het de taak is van de groepsleerkracht om dat talent te stimuleren. Door de interactie met het kind aan te gaan in de klas en taken goed op elkaar af te stemmen creëer je een systeem dat de ontwikkeling van dat kind bevordert. Ik vind het een mooie benadering waarbij je bewust omgaat met hoe je zelf kunt bijdragen aan de ontwikkeling van een kind. De verdienste van Talentenkracht is dat deze aanpak uitgaat van het bevorderen van de nieuwsgierigheid, van experimenteren en beredeneren. Als je het in die termen stelt, is het meteen een stuk minder bedreigend. Bij wetenschap en techniek gaat dat heel goed en ik ben ervan overtuigd dat deze benadering ook goed werkt voor de kunsteducatie.'

Workshops

Na de plenaire presentatie konden de deelnemers in twee rondes kiezen uit verschillende workshops. Hieronder een impressie.

Werken vanuit het creatief proces
Door: Jeffrey Deelman & Geke Slagman (Stichting K&C)
Een creatief proces draagt bij aan betekenisvol leren bij kinderen. Door het inzetten van de kunstvakken help je kinderen om vaardigheden te ontwikkelen die ook bij andere vakken goed van pas komen. In de workshop verkenden we het begrip 'creativiteit' en op welke kwaliteiten/vaardigheden je als leerkracht kunt coachen in een creatief werkproces. Met toegankelijke werkvormen hebben we de theorie in praktijk gebracht. Het gaf inzicht hoe lessen een duidelijk kader krijgen om te onderzoeken, nieuwsgierigheid te prikkelen en verbeeldingskracht in te zetten. Op de website van K&C vind je meer informatie over het begeleiden van een creatief proces.

Vakoverstijgend werken met cultuureducatie (testcase)
Door: Eva Cats en Peter Pot (Stichting K&C)
De handout die bij deze workshop is uitgereikt vind je hier.

Mindset
Door: Inge Corstiaans van Platform Mindset
De handout van deze workshop vind je hier.

Iedereen creatief!
Door: Yoni Bakker, illustrator en student van de verkorte opleiding tot docent beeldende kunst en vormgeving aan Academie Minerva van de Hanzehogeschool Groningen
De presentatie van deze workshop vind je hier en voor de handout klik hier.

Muziek bij andere vakken
Door: Loes Heitling, docent Muziek bij de pabo van de Hanzehogeschool Groningen
In deze workshop  hebben de deelnemers gewerkt aan de vakken: muziek bij geschiedenis en muziek bij Engels.

Bij het vak geschiedenis was gekozen voor het tijdvak: burgers en stoommachines. Hier werd een filmpje getoond waarbij de monotone beweging van de machines ondersteund werd door muziek. De deelnemers gingen geluiden maken bij een machine en zelfs de machine uitbeelden in beweging. Een activiteit die heel goed gebruikt kan worden als aanvulling op de geschiedenisles. Het geeft een andere beleving om op deze manier bezig te zijn met het verleden.

Bij het vak Engels werd een prentenboek centraal gesteld. Dit (digitale) prentenboek werd voorgelezen, waarna er een lied aan werd gekoppeld. Tijdens dat lied kwamen vooral de vragen who, why, where, what, when naar voren. Hiermee kunnen leerlingen gesprekjes aanknopen in de klas.

Verder zongen de deelnemers nog enkele Engelstalige signaalliedjes welke gebruikt kunnen worden om een actie in gang te zetten, denk hierbij aan: fruit eten, jassen aan, begroeten enz.

Al met al een vrolijke en leerzame workshop.

Foto's
Tijdens deze GROND zijn foto's gemaakt door Sijtze Veldema van Stichting Kunst & Cultuur.
De foto's zijn hier te bekijken.



De GROND 2019 werd georganiseerd door de Pedagogische Academie, Stichting Kunst & Cultuur en het samenwerkingsverband Noorder Breed.  


*Kunsteducatie Noorder Breed
Kunsteducatie Noorderbreed is het samenwerkingsverband van de kunsteducatieve bacheloropleidingen (Academie Minerva, Prins Claus Conservatorium), de Pedagogische Academie, de onderzoeksgroep kunsteducatie van de Hanzehogeschool Groningen en de Master Kunsteducatie (een joint degree van de Hanzehogeschool en NHL Stenden).
Drie keer per jaar organiseert Kunsteducatie Noorderbreed een Perron 18-bijeenkomst. Het doel van de Perron 18-bijeenkomsten is om expertise en ervaringen binnen het noordelijke kunsteducatieve werkveld op te halen alsook landelijke kennis te delen.

Meer informatie:
www.hanze.nl/educatieloket
www.hanze.nl/kunsteducatie-onderzoek

 

Cultuureducatie met Kwaliteit
De Rijksregeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) richt zich op het verbeteren van cultuureducatie in het basisonderwijs. K&C geeft samen met partners uitvoering aan deze regeling in de provincies Groningen en Drenthe. Daarbij staat de vraag van de school centraal en ligt de regie over de invulling bij de school.

Meer informatie over de mogelijkheden vind je op de websites:
www.cmkgroningen.nl
www.kunstencultuur.nl/onderwijs  

 

{{'Opbouw_Title' | i18n}}

  • {{item.Title}}
    • {{child.Title}}

  • {{item.Title}}
    • {{child.Title}}

{{'Kernvakken_Title' | i18n}}

  • {{vak.Titel}}

{{'StudieInCijfers_Title' | i18n}}

{{'ShareCounter_Share_Label' | i18n}}:

{{'Contact_Title' | i18n}}

{{'Contact_LabelName' | i18n}} {{vm.name}}
{{'Contact_LabelAddress' | i18n}} {{addressLine}}
{{'Contact_LabelOffice' | i18n}} {{vm.office}}
{{'Contact_LabelAssistant' | i18n}} {{vm.assistantName}} {{vm.assistantName}}
{{'Contact_LabelPhone' | i18n}} {{vm.phone}}
{{'Contact_LabelEmailAddress' | i18n}} {{vm.emailDisplay}}
{{'Contact_LabelWebsite' | i18n}} {{vm.website}}

{{'ThemesWidget_Title' | i18n}}

{{"FocusAreas_Title" | i18n}}

{{'ResearchProject_InfoWidgetTitle' | i18n}}

{{'ThemesWidget_Title' | i18n}}

{{"FocusAreas_Title" | i18n}}

{{'EducationProfile_Title' | i18n}}

{{'EducationProfile_VWO' | i18n}}

{{'EducationProfile_HAVO' | i18n}}

{{'EducationProfile_MBO' | i18n}}

{{'Opleidingen_Title' | i18n}}

{{'Location_Title' | i18n}}

{{'Locations_Title' | i18n}}

{{vm.model[0].Title}}

{{vm.model[0].Street}}
{{vm.model[0].ZipCode}}  {{vm.model[0].City}}

{{'ContactInformation_Title' | i18n}}