Anna kende het woord 'stoep' niet. Maar was dat eigenlijk het belangrijkste?

Mijn dochter Anna was vier jaar toen we aanschoven bij haar eerste oudergesprek op de basisschool. Als kersverse ouders waren we nieuwsgierig. Hoe deed ze het? Had ze vriendjes gemaakt? Voelde ze zich veilig? Ging ze met plezier naar school? Vol verwachting namen we plaats tegenover de juf.

Van dat gesprek bleef uiteindelijk één boodschap hangen: Anna kende het woord stoep nog niet. Over hoe ze zich voelde in de klas hoorden we weinig. Over haar nieuwsgierigheid, haar spel, haar enthousiasme of haar groei als kind eigenlijk ook niet. Dat ze het woord stoep niet kende, kon ons eerlijk gezegd niet zoveel schelen. Sterker nog: op weg van huis naar school kwam ze geen enkele stoep tegen. Alles was gelijkvloers.

Blog: Margreet Luinge, lector Talig functioneren & Gezond ouder worden

Toch was dit blijkbaar iets wat gemeten, geregistreerd en besproken moest worden in het Nederlandse onderwijs. Jaren later moest ik opnieuw aan dit gesprek denken toen ik het advies Kijk anders naar toetsing van de Onderwijsraad las. Ineens kreeg die herinnering een bredere betekenis.

De Onderwijsraad waarschuwt dat we in het onderwijs soms zo druk zijn met meten, dat we uit het oog verliezen waarom we eigenlijk toetsen. Toetsen die bedoeld zijn om leren zichtbaar te maken, worden ook gebruikt voor selectie en verantwoording. Dat kan spanning opleveren bij kinderen en ouders. De aandacht verschuift dan gemakkelijk van ontwikkeling naar scores.

Zien we nog het kind achter de score?

Dat roept een belangrijke vraag op: zien we nog wel het kind achter de score?
Natuurlijk zijn observaties, toetsen en meetinstrumenten waardevol. Leraren hebben informatie nodig om onderwijs af te stemmen op wat leerlingen nodig hebben. Ook de Onderwijsraad benadrukt dat toetsing een belangrijke onderwijs- en leerfunctie heeft. Goede feedback helpt leerlingen én leraren verder.

Maar zodra cijfers, normen en meetbare resultaten het gesprek gaan domineren, ontstaat het risico dat we de verkeerde dingen belangrijk gaan vinden. Een kind is immers meer dan wat er op een toets verschijnt.

Niet alles wat telt, is meetbaar

Anna kende het woord stoep misschien niet. Maar misschien had ze die week wel een klasgenootje getroost. Misschien had ze voor het eerst zelfstandig haar jas aangetrokken. Misschien durfde ze eindelijk mee te doen in de kring. Misschien kwam ze elke ochtend stralend de klas binnen. Dat zijn ook leeropbrengsten. Misschien wel de belangrijkste.

Niet alles wat van waarde is, laat zich eenvoudig meten. En niet alles wat meetbaar is, heeft dezelfde waarde.  De Onderwijsraad pleit daarom om toetsing weer nadrukkelijk ten dienste te laten staan van leren en ontwikkelen. Misschien is dat wel de uitdaging voor ons als onderwijsprofessionals: ervoor zorgen dat toetsing ondersteunend blijft aan wat echt telt.

Zodat ouders tijdens een oudergesprek niet alleen horen welke woorden hun kind nog niet kent, maar ook ontdekken wie hun kind aan het worden is. Want onderwijs gaat uiteindelijk niet alleen om wat kinderen weten, maar ook over wie zij worden.

De blogs komen voort uit onze Curious Minds community op edusources – hét platform voor open leermiddelen. Hier brengen we acht jaar onderzoek samen tot een duurzame bron van kennis en inspiratie, voortgekomen uit intensieve samenwerking tussen onderzoekers en onderwijsprofessionals.

Ga naar de Curious Minds-community