Samen met bewoners vooruit

Studenten steken tijd, aandacht en energie in hun stageprojecten, maar vaak verdwijnen hun rapporten na het semester in een la. In Pittelo doen we het anders: hier werken studenten, onderzoekers en professionals samen aan vraagstukken uit de wijk. Zo ontstaat een doorlopende beweging van leren, onderzoeken en verbeteren.

Blog: Elise de Boer, onderzoeker UMCG, Sara van de Lustgraaf, docent onderzoeker Hanze, Berend Poots, Vitaliteitscampus en Hans Orsel, projectleider Leergemeenschap Pittelo Hanze

Een wijk met uitdagingen én kansen

In Pittelo zijn er veel vraagstukken om op te pakken. Het is een wijk met contrasten. Groen en ruim opgezet, maar met relatief lage inkomens en veel sociale huurwoningen met lage energielabels. Veel bereidheid om elkaar te helpen, maar ook gevoelens van eenzaamheid en beperkte onderlinge verbondenheid. Ouderen die gezond oud willen worden, maar niet altijd de middelen hebben om dit uit te voeren. Samen met bewoners ontwikkelde de gemeente een wijkuitvoeringsplan. De leergemeenschap, met Positieve Gezondheid als uitgangspunt, kreeg daarin een plek onder het thema: inwoners aan het roer van hun eigen vragen.

Samenwerking tussen onderwijs en praktijk

De gemeente Assen, Hanze, het UMCG en de Vitaliteitscampus sloegen de handen ineen en gaven vorm aan een nieuwe manier van leren in de praktijk. Een manier waarin bewoners niet het onderwerp van onderzoek zijn, maar mede-eigenaar van de oplossing.

Drie principes van onze aanpak

1. Het belang van de wijk is leidend. Opdrachten komen uit Pittelo zelf. We zoeken studenten bij de vraag en, nadrukkelijk, niet andersom.
2. We werken aan continuïteit. Projecten lopen door over meerdere semesters. Nieuwe studenten bouwen voort op wat eerdere groepen hebben gedaan. Kennis stapelt zich op, relaties verdiepen zich, en resultaten groeien.
3. We sluiten aan bij wat er al is. We vinden het wiel niet opnieuw uit, maar versterken bestaande initiatieven en netwerken in de wijk. We werken zoveel mogelijk bottom-up, samen met de mensen om wie het gaat.

Participatief actieonderzoek: bewoners centraal

De leidende werkwijze is participatief actieonderzoek. Fasen van deze methode zijn: probleemidentificatie, kennisverzameling, actieplan, uitvoering en reflectie. Bewoners en andere betrokkenen denken zo veel mogelijk mee in elke stap. Zo sluiten de bevindingen daadwerkelijk aan bij de leefwereld in de wijk. Is een vraagstuk na de reflectie opgelost? Meestal niet. Maar geen zorgen, want rapport van de ene groep vormt het startpunt voor de volgende. Zo ontstaat geen losse interventie, maar een doorlopende beweging. Een opwaartse spiraal richting een gezamenlijk doel.

Voorbeeldproject: ontmoetingen bij de kinderboerderij

Een mooi voorbeeld is de wens voor meer ontmoeting bij de kinderboerderij. Studenten leefstijlcoaching onderzochten de behoefte aan een ontmoetingsplek. Zij spraken bewoners, brachten kansen in kaart en formuleerden aanbevelingen. In een volgend semester pakten studenten Built Environment de draad op en werkten aan de ruimtelijke uitwerking. Zo draagt iedere opleiding bij vanuit haar eigen expertise. De samenwerking tussen mbo-, hbo- en wo-studenten maakt het extra waardevol. Verschillende perspectieven versterken elkaar.

Leren door te pionieren

Het pionieren gaat niet vanzelf. Onderwijsstructuren en de gang van zaken in de praktijk schuren soms. Een groep studenten zei: “We willen iemand spreken, maar we hebben pas over twee weken college over interviewtechnieken en moeten eerst feedback op ons protocol krijgen, anders krijgen we geen punten”. De praktijk wacht echter niet altijd op het onderwijsrooster. Tegelijkertijd doen studenten waardevolle ervaring op die hen voorbereidt op hun toekomstige werkveld, doordat zij leren werken met complexe vraagstukken en verschillende belangen.

Een verhaal dat blijft groeien

Het verhaal is nog niet rond en we blijven leren, doorontwikkelen, en groeien. Hiervoor is nodig: wederzijds commitment, flexibiliteit, vertrouwen, geduld en goede koffie.

Meer over de leergemeenschap Pittelo