Podcast: Mentale problemen bij jongeren

Steeds meer studenten ervaren mentale problemen die hun studie beïnvloeden. Van stress en angstklachten tot concentratieproblemen en studievertraging: de impact is groot. Hoe speelt de Hanze hierop in? In deze aflevering van de Hanze Healthy Aeging podcast gaan we in gesprek met lector Jacomijn Hofstra, onderzoeker Petra Havinga vanuit het lectoraat Rehabilitatie en student Isa de Jong.

Mentale problemen bij jongeren: hoe groot is het probleem?
Volgens lector Jacobijn Hofstra (Lectoraat Rehabilitatie) is mentale gezondheid een belangrijk en groeiend aandachtspunt binnen het hoger onderwijs. Uit een recente survey onder Hanze-studenten blijkt dat 37% een officiële psychische diagnose heeft. Daarnaast ervaart ongeveer een kwart van de studenten ernstige klachten zoals depressie, angst en stress. “Studenten die een diagnose hebben of veel psychische klachten ervaren, lopen vaker studievertraging op en hebben een grotere kans op uitval,” vertelt Hofstra. 

Deze cijfers komen overeen met landelijke onderzoeken, bijvoorbeeld van het Trimbos-instituut. De impact reikt verder dan alleen de studie: het kan ook gevolgen hebben voor de verdere loopbaan van studenten. 

Begeleid leren: ondersteuning gericht op participatie 
Het lectoraat Rehabilitatie richt zich op het verbeteren van maatschappelijke participatie van mensen met psychische of cognitieve problemen. Binnen dat brede domein is begeleid leren een belangrijk thema. 

“We ondersteunen jongeren bij het kiezen, verkrijgen en behouden van een opleiding,” legt Jacomijn Hofstra uit. Daarbij wordt gekeken naar wat een student nodig heeft om succesvol te studeren. Dat kan gaan om vaardigheden, maar ook om praktische ondersteuning zoals een rustige werkplek of een studiemaatje. 

Move aHead!: werken aan concentratie en structuur 
Veel studenten ervaren problemen met cognitieve vaardigheden, zoals concentratie en het starten van taken. Vanuit die behoefte is de Move aHead!-methodiek ontwikkeld. 

Onderzoeker Petra Havinga licht toe: “We zagen dat studenten vastlopen wanneer ze onvoldoende grip hebben op cognitieve vaardigheden zoals concentreren of plannen. Dat heeft direct invloed op hun studievoortgang.” De methodiek bestaat uit praktische sessies waarin studenten samen met een begeleider werken aan specifieke vaardigheden. 

“Deze aanpak is echt op maat. We kijken per student waar de behoefte ligt en sluiten daar met oefeningen op aan,” aldus Havinga. De resultaten zijn positief. Studenten ervaren meer overzicht en minder stress. “Ze geven aan dat ze meer zelfvertrouwen krijgen en beter weten waar ze moeten beginnen,” zegt Havinga. Ook in de praktijk zijn de effecten zichtbaar: “Studenten halen bijvoorbeeld weer deadlines en kunnen hun studie vervolgen,” vult Hofstra aan. 

De kracht van ervaringsdeskundigheid 
Naast professionele begeleiding speelt ook ervaringsdeskundigheid een belangrijke rol. Studenten kunnen elkaar ondersteunen via het peer-to-peer student support programma. “Studenten geven aan dat ze het waardevol vinden om met leeftijdsgenoten te praten die vergelijkbare ervaringen hebben,” vertelt Havinga. 

Deze peercoaches worden getraind en ondersteunen medestudenten bij praktische en mentale uitdagingen. Student Isa de Jong, voormalig peercoach, ervaarde zelf de kracht van deze aanpak: “Je staat naast iemand. Je hoeft niet precies dezelfde ervaring te hebben, maar je begrijpt elkaar wel. Dat gevoel van: je bent niet alleen.” 

Dilemma’s rondom openheid 
Een ander belangrijk thema is openheid over mentale problemen. Veel studenten twijfelen of ze hun situatie moeten delen met docenten of medestudenten. “Als ze het niet vertellen, krijgen ze vaak niet de juiste ondersteuning. Maar als ze het wel doen, zijn ze bang voor stigma,” legt Hofstra uit. Om studenten hierin te ondersteunen is een speciaal instrument ontwikkeld dat helpt bij het maken van een bewuste keuze. 

Van onderzoek naar impact in de praktijk 
De ontwikkelde methodieken blijven niet binnen het onderzoek, maar worden actief toegepast binnen de Hanze en daarbuiten. “We vinden het belangrijk dat wat we ontwikkelen ook daadwerkelijk gebruikt wordt in de praktijk,” zegt Hofstra. Zo wordt de Move aHead!-methodiek inmiddels breder uitgerold binnen het hoger onderwijs in Groningen en wordt gekeken naar toepassing in het mbo. 

Samen werken aan mentale gezondheid 
Mentale gezondheid vraagt om een integrale aanpak, waarin onderzoek, onderwijs en praktijk samenkomen. Door studenten gericht te ondersteunen én ruimte te geven voor ervaringsdeskundigheid, werkt de Hanze aan een omgeving waarin studenten hun studie succesvol kunnen doorlopen.