'Je leert kijken, voelen en onderzoeken voordat je naar oplossingen gaat'

Jeroen van der Woude is één van de eerste deelnemers aan de leergang Gebiedsontwerp. Zijn loopbaan begon heel technisch: “Ik ging via de mavo en de MTS naar HTS werktuigbouwkunde. Daarna ben ik het bedrijfsleven ingerold, vooral in productie en logistiek, vaak in leidinggevende rollen.”

Gaandeweg wilde hij ook de bedrijfskundige kant beter begrijpen. “Mijn directeur had het steeds over balans en vermogen. Toen dacht ik: daar moet ik meer van weten. Daarom ben ik bedrijfskunde gaan studeren.”

Na een lange periode in het commerciële bedrijfsleven maakte hij de overstap naar het publieke domein. “Ik werkte eerst in de sociale werkvoorziening in Winschoten en daarna bij de gemeente Groningen als transitiemanager. Inmiddels werk ik bij de Nationaal Coördinator Groningen. Daar was ik eerst programmamanager waardoor ik de inhoud goed heb leren kennen en nu ben ik teamleider op een versterkingspunt met zo’n tachtig medewerkers.”

Waarom Gebiedsontwerp?

"Mijn interesse in de leergang Gebiedsontwerp begon, naast mijn interesse voor alles wat met bouwen en inrichting te maken heeft, met een mailtje van mijn manager: "Is dit niet iets voor jou?". Toen ben ik gaan uitzoeken wat gebiedsontwerp eigenlijk is. Ik ben gaan praten met mensen uit mijn netwerk en ben op de website gaan kijken en het gesprek met Carry Rosenblatt Limpens heeft me uiteindelijk echt enthousiast gemaakt.”

Hij dacht in eerste instantie vooral kennis op te doen. “Dat gebeurt ook, maar eigenlijk word je vooral meegenomen in een wereld die voor mij compleet nieuw is. Ontwerpen, loslaten, gevoel krijgen voor een plek. Dat is heel anders dan hoe ik gewend ben te werken.”

Van oplossing naar verkenning

“In managementrollen ben je gewend om vrij rechtlijnig te denken: probleem, analyse, oplossing. In de leergang ontdek je dat er ook een andere manier is om naar vraagstukken te kijken.” Die manier draait meer om ervaren en observeren. “Je leert kijken, voelen en onderzoeken voordat je naar oplossingen gaat. In het begin dacht ik soms: waar ben ik terechtgekomen? Maar gaandeweg merk je dat je daardoor juist nieuwe perspectieven krijgt.”

Dat merkt hij inmiddels ook in zijn eigen werk. “Ik was betrokken bij een gesprek over een beeld- en regieplan voor een dorp. Eerst zat ik daar heel resultaatgericht in. Maar toen de ontwerpers begonnen te vertellen over ruimtelijke kwaliteit en de structuur van het dorp, dacht ik: er is dus ook een heel andere manier om hiernaar te kijken. Ik realiseerde me dat ik eerder vooral dacht in termen van sloophamer en doorgaan. Terwijl je ook kunt nadenken over wat je als organisatie achterlaat. Kun je een plus toevoegen aan een dorp of gebied?”

Buiten de comfortzone

Een moment dat hem is bijgebleven was de driedaagse werkplaats aan het einde van het eerste blok. “We moesten met een groep een toekomstverhaal maken over een familie en hun boerderij, honderd jaar vooruit. Uiteindelijk stonden we met een boerderij van papier en plakband een scène te spelen.” Hij lacht als hij eraan terugdenkt. “Ik stond daar in een regenjas als een zeehond een rol te spelen. Dat is natuurlijk totaal anders dan wat ik normaal doe. Maar juist toen dacht ik: dit is echt leuk. Je merkt hoeveel er loskomt als je anders gaat kijken en denken.”

Leren van andere disciplines

De groep deelnemers bestaat uit mensen met verschillende achtergronden. “Er zitten ontwerpers bij, beleidsmakers, adviseurs. Je leert echt van elkaar.” Soms zit dat in kleine momenten. “We moesten bijvoorbeeld een plattegrond van Stadskanaal tekenen. Ik zat allerlei details te tekenen, terwijl een ontwerper gewoon een paar grote lijnen neerzette. In één keer zag je het gebied veel duidelijker.”

Voor wie is de leergang?

Volgens hem is de leergang interessant voor iedereen met interesse in land en omgeving die zichzelf wil ontwikkelen. “Je hoeft geen ontwerper te zijn. Ook bouwkundigen en mensen die in beleid of projectmanagement werken kunnen hier veel aan hebben.” Dat komt ook doordat de opleiding twee richtingen kent. “Niet iedereen wordt ontwerper. Je kunt ook leren hoe je een goede opdrachtgever wordt voor een gebiedsontwerp. Voor mensen bij gemeenten of andere overheden is dat heel waardevol.”

Begin met kijken en luisteren

Als hij één advies zou mogen geven aan mensen die overwegen deze leergang te volgen, is dat simpel. “Neem afscheid van alles wat je geleerd hebt en ga er open in. Dat brengt heel veel."