Context-sensitieve beoordeling van samenwerkend leren in leergemeen-schappen

Samenwerkend leren (ook wel groepswerk genoemd) wordt inmiddels veel toegepast in het hoger onderwijs, zo ook in leergemeenschappen.

Toch is het beoordelen ervan een van de meest complexe opgaven binnen het onderwijs: docenten twijfelen over wat en hoe ze beoordelen, en studenten ervaren de beoordeling vaak als onduidelijk of oneerlijk. Bovendien kunnen leergemeenschappen sterk van elkaar verschillen, waardoor een beoordeling die in de ene goed werkt niet vanzelf past in een andere. Het doel van dit promotieonderzoek is daarom om beter te begrijpen hoe beoordeling van samenwerkend leren kan aansluiten bij de leergemeenschap waarin het plaatsvindt, en docenten te ondersteunen met onderbouwde werkwijzen die passen bij de context van hun leergemeenschap. Hiervoor verbinden we inzichten uit theorie en praktijk. We werken actief samen met docenten en onderwijskundig adviseurs van de Hanze om bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van onze onderwijspraktijk.

In leergemeenschappen werken studenten samen aan een gemeenschappelijk vraagstuk en leren ze van en met elkaar. Leergemeenschappen verschillen in opzet, duur en samenstelling. Soms werken studenten van één opleiding samen, soms van verschillende opleidingen. En wat er geleerd wordt, staat niet altijd vooraf vast. 

Naar het beoordelen van samenwerkend leren is nog weinig onderzoek gedaan, en een eenduidige, goed onderbouwde aanpak ontbreekt. Gangbare beoordelingen richten zich vooral op individuele prestaties en vaste leeruitkomsten, en houden daardoor weinig rekening met wat studenten gaandeweg samen doen en leren. Voor studenten is de beoordeling van samenwerkend leren soms frustrerend, bijvoorbeeld als een groepsgenoot meelift of als hun eigen inzet niet wordt gezien. Dat kan hun motivatie en het samenwerken zelf ondermijnen.

Uit onderzoek komen drie terugkerende spanningen naar voren waar docenten tegenaan lopen.

1. Beoordeel je het eindproduct, of het samenwerkingsproces dat de kern vormt van samenwerkend leren, maar dat veel lastiger te beoordelen is omdat veel van wat er in een groep gebeurt niet direct zichtbaar is?
2. (Geef je een groepscijfer, dat de gezamenlijke inspanning waardeert, of beoordeel je ieder individueel, wat de verantwoording per student borgt maar het samenwerken kan reduceren tot een simpele taakverdeling?
3. Dient de beoordeling om het leren te ondersteunen (formatief), of om een eindoordeel te geven (summatief), wat vaak vraagt om vaste criteria, terwijl die niet altijd recht doen aan hoe er is samengewerkt?

Daarnaast kunnen ook andere spanningen een rol spelen, en in leergemeenschappen worden deze spanningen vaak nog complexer.Daarom richt dit onderzoek zich op context-sensitieve beoordeling: beoordeling van samenwerkend leren die aansluit bij de kenmerken van de leergemeenschap.