Wad Wier kweekt zeewier op het land

Onderzoeksproject

Startdatum 09 mei 2023

Nederland wordt omringt door zeewater, en toch doen we heel weinig aan zeewierkweek. Het project Wad Wier wil dit veranderen. Het richt zich op het lokaal kweken en gebruiken van Ulva lactuca, een zeewiersoort in de Waddenregio. Zeewieren spelen een belangrijke rol in het ecosysteem van de Waddenzee en hebben ook potentieel als duurzame voedselbron en grondstof. Het kan daardoor een rol spelen in het voorkomen van voedselschaarste bij een groeiende wereldbevolking.

Het project richt zich op het optimaliseren van de kweekomstandigheden en het testen van Ulva in veevoeder, cosmetica en bioplastics. Zeewier heeft veel potentiële toepassingen; Ulva, ook bekend als zeesla, heeft bijvoorbeeld veel voedingswaarde. Daardoor kan het een bron van voedingsstoffen en eiwitten zijn in diervoederformules.

Extracten van Ulva lactuca kunnen ook gebruikt worden in de cosmetische industrie. Bijvoorbeeld in huidverzorgingsproducten, zoals crèmes, lotions en maskers, vanwege hun hydraterende en voedende eigenschappen. Zeesla kan zelfs gebruikt worden als grondstof voor bioplastics. Het bevat zetmeel dat kan worden omgezet in biologisch afbreekbare plastics.

Binnen het Wad Wier-project gaan onderzoekers van Hanze de kweek van Ulva in het (veld)laboratorium onderzoeken en hiermee onder andere een beslissingsondersteunend systeem ontwikkelen.

Bekijk hier al onze publicaties

Het doel van deze pilot is een economisch en ecologisch haalbaar prototype van onshore aquacultuur van Ulva te ontwikkelen en Ulva oogst te verwerken tot producten zoals veevoeders, bioplastics, en cosmeticaproducten. Daarnaast is het doel om te achterhalen welke invloed de kweek van het wier heeft op de waarden van het water en indirect op de natuurwaarden in de Waddenzee.

Er zal op twee locaties worden geteeld:

In kleine bassins in de Eemshaven waar de groei, productie en samenstelling van de Ulva wordt gemeten en waar waterkwaliteitsmetingen worden gedaan.
In een groot bassin, in de Eemshaven, waar het zeewier wordt gekweekt (met Waddenzee-water) en waar verschillende toepassingen worden getest.

Kweekmethodieken in landbassins ontwikkelen om een zo effectief mogelijke methode te ontwikkelen die het financieel en ecologisch aantrekkelijk maakt om in deze methode te investeren.
Kennis over de effecten van het telen van zeewier op de omgeving, de kwaliteit van het waddenzee-water, de CO2-uitstoot en de kwaliteit en duurzaamheid van verschillende producten.
Kennis over de effecten van het toevoegen van droge stof Ulva versus verse Ulva in het rantsoen van koeien. Wat leidt tot het toewerken naar een gesloten waardeketen rondom zeewier.
Het onwikkelen van een businessmidel op basis van de toepassing van Ulva als bioplastic.
Drie cosmetische prototype producten met Ulva-ingrediënten.

Het project draagt bij aan een van de hoofddoelen van het Waddenfonds: het verminderen of wegnemen van externe bedreigingen van de natuurlijke rijkdom van de Waddenzee. Dit heeft betrekking op de reductie van systeemvreemde stoffen, wat in het Wad Wier project op twee vlakken plaatsvindt. Allereerst wordt dit gerealiseerd doordat plastics worden vervangen door zeewier/biobased alternatieven. Welke producten dat exact zijn, wordt in het project duidelijk. Een tweede aspect is dat koeien die zeewier in het rantsoen krijgen, minder uitstoot van schadelijke stoffen (via grondwater of door de lucht) veroorzaken.

Het zeewier wordt nu geïmporteerd uit Azië. Daarnaast wordt de vraag naar zeewier steeds groter. Als het wier zelf in de regio geproduceerd kan worden, geeft dat een enorme economische potentie. Daarbij draagt het project ook bij aan een ander hoofddoel van het Waddenfonds, namelijk een duurzame economische ontwikkeling van het Waddengebied en een substantiële transitie naar een duurzame energiehuishouding ten aanzien van het Waddengebied.

De kennis die wordt opgedaan wordt ingezet voor het ontwikkelen van een kweekmethode van zeewier in landbassins die het financieel en ecologisch aantrekkelijk maakt om in deze methode te investeren. Ook geeft de opgedane kennis inzicht in de effecten van het toevoegen van droge stof Ulva versus verse Ulva in het rantsoen van koeien. Een belangrijk resultaat voor de toepassing in non-food is het toewerken naar een gesloten keten.

Ook wordt er kennis opgedaan over de effecten die het telen van zeewier heeft op de omgeving, de kwaliteit van het waddenzee-water, de CO2-uitstoot en de kwaliteit en duurzaamheid van verschillende producten. Van de toepassing van bioplastic wordt een businessmodel gemaakt.

Bovendien, de intentie bestaat dat de (minimaal) drie prototype cosmetische producten met Ulva-ingrediënten, na positieve veiligheidsbeoordeling, certificering en markttoelating, in productie worden genomen en worden vermarkt.

Tijdens de looptijd van het project wordt de opgedane kennis verspreidt onder de verschillende stakeholders. De belangrijkste stakeholders zijn melkveehouders, omdat zij de Ulva in veevoeding gaan verwerken. Hiervoor worden er meerdere workshops en voorlichtingsbijeenkomsten over de voedingswaarde van Ulva georganiseerd. Een andere belangrijke doelgroep zijn ondernemers die zelf Ulva willen gaan kweken. Hiervoor wordt jaarlijks in november, na het oogstseizoen, een bijeenkomst georganiseerd. Ook andere betrokkenen, geïnteresseerden, stakeholders en studenten van de Hanze worden uitgenodigd. Zij worden bijgepraat over de voortgang van het project.

Tot slot, studenten zijn een speciale doelgroep voor het gebruik van Ulva als bioplastic in design en andere productontwerpen. Voor hen worden er speciale workshops georganiseerd voor het werken met Ulva-extract.