KETEN: Bij- en omscholing van vakmensen in de energietransitie

Onderzoeksproject

Startdatum 01 april 2025

De energietransitie biedt kansen én uitdagingen. In Noord-Nederland verandert de energiesector snel. Aardgas verdwijnt, en duurzame energiebronnen zoals waterstof en batterijen nemen het over. Maar om deze overstap te maken, zijn goed opgeleide technici nodig. En daar wringt de schoen: er is een groot tekort aan vakmensen. Met het project KETEN willen we samen met andere onderwijsinstellingen en bedrijven daar verandering in brengen.

KETEN staat voor KennisTransfer voor de Energiesector in Noord-Nederland. Het is een samenwerking tussen onderwijsinstellingen en de bedrijven RWE en Resato. Samen ontwikkelen we een gezamenlijke, overstijgende structuur voor bij- en omscholing in de energietransitie, in het kader van Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Daarbij spitsen we ons in KETEN toe op twee thema's: batterij-opslag en waterstofmobiliteit.

De huidige onderwijsstructuur voldoet niet aan de huidige opleidingswensen van professionals. Daarom werken we binnen KETEN samen met het project Energietransitie Noord Werkt aan een belangrijke ambitie: het ontwikkelen van een omgeving waarin professionals zelf hun scholingsroute kunnen vormgeven. Die route wordt afgestemd op hun persoonlijke behoeften, werkplek en achtergrond, zodat iedereen zich op een manier kan ontwikkelen die echt bij hem of haar past. Belangrijk daarbij is dat de scholingen ook digitaal worden aangeboden, zodat mensen op afstand en in eigen tijd kunnen leren.

Met deze samenwerking tussen onderwijsinstellingen en de bedrijfsacademies van RWE en Resato, werken we toe naar een gerichte leer- en ontwikkelomgeving waardoor ook een andere kijk op LLO-onderwijs wordt gecreëerd.

KETEN is een LLO-Katalysatorproject.

De energietransitie gaat gepaard met een flinke arbeidsvraag. Het tekort aan gekwalificeerd personeel vormt een grote uitdaging, want zonder voldoende gekwalificeerd personeel lopen innovatieve projecten en duurzame ontwikkelingen vertraging op. Dit kan de concurrentiepositie van de energiesector in Noord-Nederland aantasten. Als het gaat om menselijk kapitaal zijn er in Noord-Nederland een aantal belemmeringen:

Tekort aan technici: veel vakmensen gaan met pensioen, terwijl er juist méér nodig zijn.
Het mkb heeft hulp nodig: kleine bedrijven hebben vaak geen tijd of geld om hun personeel bij te scholen.
Grote afstanden: in Noord-Nederland is het lastig om overal goed onderwijs aan te bieden.

Het doel van het project KETEN is zoveel mogelijk vakmensen opleiden in de energietransitie. Aardgas verdwijnt, en duurzame energiebronnen zoals waterstof en batterijen nemen het over. Maar om deze overstap te maken, zijn goed opgeleide technici nodig. De samenwerkende publieke opleiders zullen in samenwerking met RWE en Resato een passend leeraanbod tot stand brengen dat aansluit op de huidige en toekomstige praktijk in het werkveld.

Binnen het project KETEN worden twee ketenacademies opgericht:

Waterstofmobiliteit – in samenwerking met Resato
Grootschalige Batterij-opslag – in samenwerking met RWE

Binnen deze ketenacademies worden modules ontwikkeld op mbo-, hbo- en wo-niveau. Deze modules worden in een overkoepelende digitale leeromgeving geplaatst. De professional kan hierdoor onafhankelijk van plaats en tijd leermodules doorlopen.

Noord-Nederland is een dunbevolkt gebied, waardoor een centrale, klassikale scholing niet meer van deze tijd is. Dit betekent dat onderwijsinstellingen een transitie door moeten gaan op het gebied van leven lang ontwikkelen (LLO). Op dit moment hebben publieke onderwijsinstellingen nog weinig ervaring met LLO. Ook zijn ze vaak nog handelingsverlegen in het samenwerken met bedrijven, terwijl dat juist van belang is om de LLO-leerlijnen aan te laten sluiten bij de daadwerkelijke vraag vanaf de werkvloer.