Wat kan ik straks nog maken?

Onderzoeksproject

AS-Watkaniknogmaken-NienkeHeijes - LR.jpg

Startdatum 01 september 2025

Hoe kunnen historische ambachten, lokale materialen en hedendaagse duurzame ontwerppraktijken bijdragen aan een duurzame en regeneratieve en toekomstbestendige manier van maken? In haar artistieke promotieonderzoek ‘Wat kan ik straks nog maken?’ verkent ontwerper en onderzoeker Nienke Heijes de culturele geschiedenis van materialen zoals vlas en klei en hun productieprocessen.

Beeld: Nienke Heijes

Waar een gebruiksvoorwerp als een kleipot, gemaakt rond 1200 AC van lokaal beschikbare materialen, de tand des tijds moeiteloos overleefd, ligt de focus bij huidige maakprocessen vaak op een snelle en goedkope productie die de levensduur van producten niet ten goede komt. In het licht van klimaatverandering, deels veroorzaakt door hoe wij produceren, worden ontwerpers uitgedaagd om na te denken over de impact die hun ontworpen gebruiksvoorwerpen en het gebruikte materiaal hebben op de leefomgeving.

Door het reproduceren van twee lokaal gevonden historische voorwerpen; een linnen tafelkleed (1941-50, Gunta Stölzl) en een kleipot (1200 v.Chr, maker onbekend) onderzoekt Nienke de productieprocessen in het verleden (toen). Door deze daarna te verbinden aan de hedendaagse ontwerppraktijk en materiaalgebruik (nu) ontwikkelt Nienke Heijes binnen dit onderzoek een visie voor het makerschap van de toekomst (straks).

Het onderzoek richt zich op de volgende drie hoofdvragen:

Toen: hoe werden materialen zoals vlas en klei vroeger verwerkt tot producten en welke rol speelde de locatie in het maakproces en de kwaliteit van het product?
Nu: welke hedendaagse methoden en materialen zijn toepasbaar voor toekomstig, duurzaam ontwerp?
Straks: hoe kan ik als ontwerpers bijdragen aan een veranderende toekomst met ecologische en lokale uitdagingen?

Het project beoogt deze drie doelen:

Toen: het reconstrueren van historische objecten om inzicht te krijgen in natuurlijke lokale materialen en ambachten voor toekomstige duurzame ontwerppraktijken.
Nu: het onderzoeken van hedendaagse ontwerpprocessen die duurzaamheid en lokaal materiaalgebruik centraal stellen.
Straks: het ontwikkelen van een toekomstvisie in de vorm van artistieke reflectie over de rol van makers en materialen binnen een wereld van toenemende ecologische uitdagingen.

Partners

In het promotieonderzoek wordt Nienke Heijes begeleid door lector Wendy Gers en senior onderzoeker Ruby de Vos (lectoraat Art & Sustainability, Kenniscentrum Kunst & Samenleving, Hanze) in samenwerking met hoogleraar Ann-Sophie Lehmann (Chair of Art History & Material Culture, Rijksuniversiteit Groningen).