Water op verzorgingsplaatsen: infiltreren of afvoeren?

Onderzoeksproject

Verzorgingsplaatsen langs snelwegen bieden weggebruikers een plek om te pauzeren; vrachtwagenchauffeurs kunnen er parkeren om te rusten of te overnachten. Rijkswaterstaat legt deze verzorgingsplaatsen aan en is verantwoordelijk voor het beheer ervan.

Binnen het programma Verzorgingsplaatsen van de Toekomst werkt Rijkswaterstaat aan de uitbreiding van de parkeercapaciteit voor vrachtwagens en aan meer laadmogelijkheden voor elektrische voertuigen. Tegelijkertijd neemt ook voor deze locaties de noodzaak toe om ze klimaatbestendig in te richten. Vooral hittestress en wateroverlast zullen in de toekomst steeds vaker optreden op deze verharde plekken zonder veel schaduw.

Water laten infiltreren in de bodem (in plaats van af te voeren op een rioolstelsel dat bij hevige buien overbelast raakt) lijkt een logische stap om verzorgingsplaatsen klimaatbestendiger te maken. Maar de huidige richtlijnen van Rijkswaterstaat schrijven voor dat regenwater niet mag infiltreren, maar via het riool moet worden afgevoerd. De reden hiervoor is de verwachting dat dit leidt tot minder vervuiling van bodem en grondwater. Hierdoor zijn infiltratieoplossingen, en daarmee het klimaatbestendig maken van verzorgingsplaatsen, in de praktijk nauwelijks toepasbaar.

Dit project onderzoekt of de aanname klopt dat infiltratie van regenwater in de bodem bij verzorgingsplaatsen daadwerkelijk tot meer vervuiling leidt dan bij verzorgingsplaatsen waar het water op traditionele wijze via het riool wordt afgevoerd.

In hoeverre leidt infiltratie van water op verzorgingsplaatsen tot een hogere vervuiling van bodem-, grondwater- en oppervlaktewater, vergeleken met afvoer naar het riool? Om deze vraag te beantwoorden worden concentraties van relevante vervuilende stoffen gemeten en vergeleken tussen locaties met infiltratie en locaties met afvoer naar het riool, om te kijken of er verschillen bestaan tussen de twee typen verzorgingsplaatsen.

Het doel van het onderzoek inzicht krijgen in de mate van vervuiling op verzorgingsplaatsen met verschillende manieren van omgang met regenwater. De resultaten moeten duidelijk maken of infiltratie van regenwater een verantwoorde optie kan zijn. Hiermee kan worden beoordeeld of de huidige richtlijn voor de inrichting van verzorgingsplaatsen mogelijk geactualiseerd kan worden.

Uiteindelijk draagt het onderzoek bij aan het ontwikkelen van klimaatadaptieve oplossingen voor de inrichting van verzorgingsplaatsen.

De resultaten van dit onderzoek dragen bij aan onderbouwing van ontwerpkeuzes voor de verzorgingsplaatsen van Rijkswaterstaat. Wanneer infiltratie niet aantoonbaar leidt tot meer vervuiling van bodem en water, kan dit ruimte bieden voor klimaatadaptieve maatregelen zoals wadi’s en andere infiltratievoorzieningen. Deze maatregelen zijn gewenst om wateroverlast te verminderen en hittestress tegen te gaan. Ook kan dit de natuur helpen doordat meer groen kan worden voorzien op verzorgingsplaatsen. Uiteindelijk maakt dit de verzorgingsplaatsen voor bezoekers prettiger om te gebruiken.

De kennis uit dit onderzoek kan worden gebruikt door Rijkswaterstaat bij de verdere ontwikkeling van het programma Verzorgingsplaatsen van de Toekomst. De resultaten kunnen bijdragen aan het actualiseren van richtlijnen voor de inrichting van verzorgingsplaatsen. Daarnaast biedt het onderzoek inzichten voor ontwerpers die werken aan klimaatadaptieve infrastructuur. Door de resultaten te delen via rapportages, presentaties en kennisnetwerken kan de opgedane kennis breder worden toegepast.