De toegevoegde waarde van detectietools voor de digitale weerbaarheid van ondernemers

Om de hoofdvraag te beantwoorden zijn onderstaande deelvragen opgesteld:

Onderzoeksvragen vanuit technisch perspectief:

1. Welke typen detectietools zijn beschikbaar (voor het mkb) en hoe effectief zijn ze in het identificeren van cyberdreigingen?
2. Welke criteria zijn relevant voor ondernemers voor de selectie van een detectietool bij inzet bij mkb?
3. Hoe kan de impact van een cyberdreiging dusdanig worden geformuleerd en geïnterpreteerd zodat de doelgroep begrijpt wat er aan de hand is

Onderzoeksvragen vanuit menselijk perspectief:

1. Welke motiverende en belemmerende factoren ervaren mkb’ers om detectietools te gebruiken?
2. In hoeverre verandert de risicoperceptie van mkb’ers door het gebruik van detectietools?
3. In hoeverre stimuleren detectietools mkb-ondernemers in hun houding en gedrag ten aanzien van digitale weerbaarheid?

Onderzoeksvragen vanuit organisatorisch perspectief:

1. Hoe ziet het juridische en ethische cybersecurity landschap eruit voor mkb’ers?
2. Wat zijn de verantwoordelijkheden bij de inzet van detectietools voor mkb’ers en (hoe) verschuift de verantwoordelijkheid wanneer deze tools dreigingen constateren?
3. Hoe is de aansprakelijkheid geregeld bij de inzet van detectietools door mkb’ers en (hoe) verschuift de aansprakelijkheid wanneer deze tools dreigingen constateren?

Het doel van dit project is om inzicht te krijgen in de vraag of detectietools mkb-ondernemers daadwerkelijk helpen om hun digitale weerbaarheid te verbeteren. We onderzoeken of deze tools cyberdreigingen zichtbaar maken, ondernemers in beweging brengen om hun digitale beveiliging te versterken en bijdragen aan beter gedrag en bewustzijn rondom digitale veiligheid. Daarbij kijken we niet alleen naar de techniek, maar ook naar menselijk gedrag en naar organisatorische, juridische en ethische verantwoordelijkheden.

De impact van dit project ligt in het versterken van de digitale weerbaarheid van het kleinere mkb en het verduidelijken van de rollen en verantwoordelijkheden binnen het Nederlandse cybersecurity-ecosysteem. Door praktijkgericht inzicht te bieden in de werking en waarde van detectietools, helpt het project om de kloof te verkleinen tussen abstracte cyberdreigingen en concreet handelingsperspectief voor ondernemers.

Voor mkb-ondernemers leidt het project tot meer bewustwording van digitale risico’s, beter inzicht in hun eigen digitale weerbaarheid en concretere handelingsopties om cyberincidenten te voorkomen of te beperken. Ondernemers krijgen niet alleen zicht op welke maatregelen effectief zijn, maar ook op hun juridische verantwoordelijkheden. Dit vergroot hun zelfredzaamheid, vermindert handelingsverlegenheid en versterkt hun vermogen om tijdig en adequaat te reageren op digitale dreigingen.

Voor marktpartijen (zoals IT- en cybersecuritydienstverleners) biedt het project inzicht in de behoeften, beperkingen en besliscriteria van kleinere mkb-bedrijven. Dit maakt het mogelijk om detectietools en aanvullende diensten beter af te stemmen op deze doelgroep en transparanter te zijn over rolverdeling, verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid. Daarmee draagt het project bij aan professionelere samenwerking en meer vertrouwen tussen mkb en markt.

Voor de overheid en beleidsmakers levert het project waardevolle kennis op over hoe digitale weerbaarheid in het niet-NIS2-plichtige mkb effectief kan worden gestimuleerd. De resultaten ondersteunen beleidsontwikkeling, versterken publiek-private samenwerking en dragen bij aan een realistischer en uitvoerbaarder model van gedeelde verantwoordelijkheid voor cybersecurity.

Op langere termijn draagt het project bij aan een structurele verbetering van de digitale weerbaarheid van het mkb, vermindering van de maatschappelijke en economische schade door cyberincidenten en een betere aansluiting tussen beleid, markt en ondernemerspraktijk. Daarmee vormt dit project een belangrijke bouwsteen voor opschaling en duurzame impact binnen regionale en nationale weerbaarheidsinitiatieven.

Dit project levert praktijkgerichte inzichten op in de vraag of en hoe detectietools bijdragen aan het vergroten van de digitale weerbaarheid van ondernemers in het kleinere mkb (10–50 medewerkers). Door middel van een kwalitatieve pilot bij tien bedrijven ontstaan onderbouwde inzichten in de technische werking, de ervaren waarde en de gedragsmatige effecten van deze tools.

Concreet verwachten we de volgende resultaten:

• Technisch inzicht in welke typen detectietools geschikt en haalbaar zijn voor kleinere mkb-bedrijven, welke dreigingen zij detecteren en in hoeverre zij aantoonbaar bijdragen aan het sneller herkennen en beperken van cyberincidenten.

• Inzicht in gedrag en bewustwording van ondernemers: hoe detectietools hun risicoperceptie beïnvloeden, of zij ondernemers aanzetten tot actie, en welke motiverende en belemmerende factoren een rol spelen bij gebruik en adoptie.

• Helderheid over juridische en organisatorische aspecten, waaronder verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid bij de inzet van detectietools, vertaald naar een praktisch en begrijpelijk handelingskader voor ondernemers.

• Praktische handvatten en aanbevelingen voor mkb’ers, marktpartijen en overheid over de effectieve en duurzame inzet van detectietools, inclusief voorwaarden voor opschaling.

Daarnaast levert het project concrete producten op, zoals een onderzoeksrapport, een factsheet en een juridische infographic. Samen vormen deze resultaten een stevig vertrekpunt voor vervolgonderzoek en grootschaligere toepassing, met als overkoepelend resultaat: een versterkt handelingsperspectief en verhoogde digitale weerbaarheid van het kleinere mkb