Waarom leren we kinderen nog programmeren in het tijdperk van AI?

De laatste tijd is er veel te doen rondom de rol van generatieve AI in programmeren. Ik verbaas me erover hoe vaak mensen me opzoeken over hun ervaringen met programmeren met behulp van AI. Ook op internet verschijnen steeds meer voorbeelden van hoe AI niet-programmeurs helpt bij het schrijven van code. Het neologisme vibe coding beschrijft programmeren in samenwerking met AI-tools: de ‘programmeur’ hoeft alleen maar te beschrijven wat het programma moet doen, aan welke eisen het moet voldoen en hoe het eruit moet zien, waarna een Large Language Model de code genereert. Met de opkomst van AI-agents zoals Claude Code en ChatGPT Codex lijkt programmeren alleen maar makkelijker te worden.

Blog: Hylke Faber, onderzoeker lectoraat Jeugd, Educatie en Samenleving

In programmeer-land wordt er neerbuigend gekeken naar deze ontwikkeling. Vibe coding lijkt in eerste instantie handig en makkelijk, maar er liggen ook risico’s op de loer, van technical debt tot aan security risico’s. In niet-programmeurland overheerst juist vaak enthousiasme. Mensen zijn verrast hoe snel en eenvoudig ze samen met hun ‘Chat’ of ‘Claude’ iets kunnen ontwikkelen. Zelfs in het basisonderwijs wordt deze mogelijkheid al ontdekt. En ik moet bekennen dat ik zelf ook wel eens samen met ChatGPT iets heb geprogrammeerd voor mijn studenten.

Deze ontwikkelingen roepen een logische vraag op: waarom leren we kinderen eigenlijk nog programmeren in het primair onderwijs? Als AI met zoveel gemak professioneel ogende software en websites kan maken, lijkt de noodzaak voor programmeurs misschien kleiner te worden, laat staan dat alle kinderen op de basisschool moeten leren programmeren.

Toch heeft de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) programmeren opgenomen in de definitieve kerndoelen voor het primair onderwijs. Sterker nog, het heeft zelfs een eigen subkerndoel gekregen (kerndoel 23B). Hoewel deze kerndoelen zijn opgesteld vóór de doorbraak van ChatGPT, is de verwachting dat programmeren voorlopig niet zal verdwijnen. De inhoud van het vak zal veranderen door AI, maar programmeurs – ook junior programmeurs – zullen waarschijnlijk over tien jaar nog steeds bestaan. En daarmee zal AI ook invloed hebben op wat we kinderen leren op de basisschool.

Maar waarom eigenlijk programmeren als kerndoel?

Het lijkt misschien alsof programmeren ooit in het curriculum is opgenomen om kinderen daadwerkelijk te leren programmeren. In sommige landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, wordt dat ook vrij expliciet zo geformuleerd. In Nederland ligt de nadruk echter net iets anders.

Toen digitale geletterdheid zo’n tien jaar geleden werd geïntroduceerd, werd het vaak uitgelegd aan de hand van vier ‘taartpunten’. Eén daarvan was computational thinking. Hoewel die term inmiddels minder prominent voorkomt in de huidige SLO-publicaties, maakt hij wel duidelijk wat de achterliggende gedachte was: ‘het ontwikkelen van computationele denkstrategieën’.

Het gaat daarbij niet zozeer om het programmeren zelf, maar om de manier van denken die tijdens het programmeren wordt geoefend. Denk aan het herkennen van patronen, algoritmisch denken, het opdelen van complexe problemen en het herformuleren van een probleem op een manier waarop een computer kan helpen bij het oplossen ervan.

Programmeren is daarmee vooral een middel, geen doel op zichzelf

Natuurlijk is het mooi meegenomen dat kinderen zo kennismaken met programmeren en dat dit mogelijk bijdraagt aan het verkleinen van tekorten in de IT-sector. Maar de echte waarde zit in de denkstrategieën die kinderen ontwikkelen.

Die strategieën zijn namelijk ook in andere vakgebieden bruikbaar. Zo helpt het kunnen abstraheren naar bovenliggende concepten bij het onderscheiden van hoofd- en bijzaken in teksten. Het herformuleren van een probleem sluit aan bij het oplossen van verhaaltjessommen in rekenen. En het bepalen van de verleden tijd of het voltooid deelwoord van een zwak werkwoord lijkt verrassend veel op het volgen van een algoritme.

Het lijkt er dus op dat de denkstrategieën die tijdens het programmeren worden gebruikt ook in veel andere situaties waardevol zijn. Gestructureerd werken, overeenkomsten herkennen en stappenplannen maken of volgen zijn allemaal voorbeelden van vaardigheden die hierbij horen.

Juist daarom blijft programmeren een relevant onderdeel van digitale geletterdheid in het basisonderwijs – ook in een tijd waarin AI steeds beter wordt in het schrijven van code.

Lees hier mijn artikel: ‘Abstract redeneren tijdens programmeerlessen. Een empirisch onderzoek met inzichten voor de praktijk op edusources’

De blogs komen voort uit onze Curious Minds community op edusources – hét platform voor open leermiddelen. Hier brengen we acht jaar onderzoek samen tot een duurzame bron van kennis en inspiratie, voortgekomen uit intensieve samenwerking tussen onderzoekers en onderwijsprofessionals.

Ga naar de Curious Minds-community