Podcast: Het Familiegesprek - samen leren zorgen voor elkaar

De druk op de zorg neemt toe. Door personeelstekorten en de groeiende complexiteit van zorgvragen wordt er steeds vaker een beroep gedaan op familie en naasten. Maar hoe werk je als zorgprofessional samen met die familie? En hoe zorg je dat niet alleen de patiënt, maar ook diens omgeving gezien en gehoord wordt?

In deze aflevering van de Hanze Healthy Ageing Podcast vertelt lector Marie-Louise Luttik samen met Sylvia Brilstra (UMCG) en Karin Duiven (Netwerk Dementie Drenthe) over een bijzondere interventie die juist daar een antwoord op biedt: het familiegesprek.

Van patiëntgerichte naar gezinsgerichte zorg 
“Als iemand ziek wordt, heeft dat niet alleen impact op de patiënt, maar ook op de mensen daaromheen,” legt Marie-Louise uit. “Tegelijkertijd vragen we van diezelfde naasten vaak ook om zorg te verlenen. Dat vraagt om een andere manier van kijken: niet alleen naar de patiënt, maar naar het hele systeem.” 

Het familiegesprek helpt zorgprofessionals om dat gesprek te voeren. Samen met familieleden en naasten, met ruimte voor ieders verhaal. Zo wordt duidelijk wat iedereen nodig heeft en wat ieder kan bijdragen. 

Inzicht en verbinding 
Voor Karin, casemanager dementie bij Netwerk Dementie Drenthe, is het familiegesprek inmiddels onmisbaar in haar werk. “Je ziet hoe krachtig het is als families met elkaar praten in plaats van over elkaar. Iedereen krijgt de kans om zijn verhaal te doen. Dat zorgt voor begrip, rust en soms verrassende oplossingen.” 

Een van haar voorbeelden spreekt boekdelen: “Na een familiegesprek lukte het een gezin om de zorg voor hun vader nog drie maanden langer thuis vol te houden. Doordat ze eindelijk uitspraken wat ze voelden en wat ze nodig hadden, konden ze de zorg beter verdelen.” 

Training voor zorgprofessionals 
Binnen de Hanze wordt het familiegesprek actief onderzocht én onderwezen. Sylvia Brilstra traint zorgprofessionals om deze methodiek toe te passen: “Het vraagt oefening, want we zijn gewend om meteen in oplossingen te denken. In het familiegesprek leer je eerst echt luisteren: wat is de vraag, wat speelt er tussen mensen?” 

De training bestaat uit een e-learning en twee fysieke bijeenkomsten, waarin deelnemers leren werken met hulpmiddelen zoals een ecogram of genogram om familiestructuren in kaart te brengen. 

Lees meer over de opleidingsmogelijkheden binnen de Hanze

Onderzoek en onderwijs hand in hand 
De onderzoeksgroep Familiezorg van lector Marie-Louise Luttik onderzoekt hoe het familiegesprek zich in verschillende zorgcontexten laat toepassen: van de wijkzorg tot ziekenhuizen en ouderenzorg. Tegelijkertijd wordt de methodiek opgenomen in het curriculum van de opleiding Verpleegkunde, zodat toekomstige zorgprofessionals deze manier van denken al vroeg meekrijgen. 

“Het familiegesprek is meer dan een interventie,” zegt Luttik. “Het is een nieuwe manier van kijken naar zorg: systemisch, samen, met oog voor alle betrokkenen.” 

Samen zorgen, samen leren 
Of het nu gaat om jonge ouders, mantelzorgers of kinderen van een ouder met dementie, iedereen wordt geraakt door ziekte. Het familiegesprek biedt ruimte om dat bespreekbaar te maken. “Alle stemmen mogen gehoord worden,” zegt Brilstra. “Dat is waar goede zorg mee begint.”