‘Ik onderzocht een nieuwe manier om te ontdekken hoe oud archeologisch botmateriaal is’

Als archeologen botten of andere materialen vinden, willen ze graag weten hoe oud deze spullen zijn. Een veelgebruikte methode voor al het organisch materiaal dat deze onderzoekers vinden, dat afkomstig is van dode dieren, planten en micro-organismen, is koolstofdatering. Bij deze methode kijken analisten in het laboratorium hoeveel van het isotoop koolstof-14 er aanwezig is in het voorwerp, en kunnen zo bepalen hoe oud het is. Maar met de huidige methode gaat het onderzochte materiaal helaas wel kapot. Tijdens zijn stage bij het Centrum voor Isotopen Onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen, werkte vierdejaars Chemie student Rakesh Bandhoe aan nieuwe methodes waarmee botten heel konden blijven.

Rakesh is al zijn hele leven gefascineerd door archeologie, dus de keuze voor deze stageplek was snel gemaakt: 'Ik vind archeologie fascinerend, maar heb er uiteindelijk toch voor gekozen om chemie te gaan studeren. Maar er zijn gelukkig veel verbanden tussen deze twee vakgebieden, dus ik kon mijn chemische kennis in dit project goed inzetten om de archeologie verder te brengen.'

Halvering

Koolstofdatering maakt gebruik van het feit dat alle levende organismen continu koolstof opnemen, en zodra ze sterven houdt dit op.  De hoeveelheid koolstof-14 halveert ongeveer elke 5700 jaar, dus aan de hand van de hoeveelheid die nog over is, kun je een inschatting maken van de leeftijd. 'We kunnen materialen tot ongeveer 60.000 jaar oud op deze manier dateren.'

Tijdens het project ging Rakesh onder andere aan de slag met botten. 'We wilden het eiwit collageen uit deze botten halen zonder de botten kapot te maken, en kijken of we hier ook koolstofdatering aan konden doen.' Dit is nog niet zo makkelijk, want de botten bestaan uit veel verschillende materialen. 'Maar het lijkt erop dat we een methode hebben gevonden.'

Mooie basis

Hoewel de methode nog verder moet worden ontwikkeld, heeft Rakesh er vertrouwen in dat hij een mooie bijdrage heeft geleverd aan het vakgebied: 'Ik heb een basis gelegd waar we op voort kunnen bouwen. Als blijkt dat de methode werkt kan het een hele mooie nieuwe methode zijn binnen de koolstofdatering, en kunnen we materialen onderzoeken die we tot nu toe nog niet goed konden behandelen.'

Het uitstapje naar de archeologie was voor Rakesh ook een mooie bevestiging van zijn passie: 'Na dit avontuur weet ik het zeker: ik zou mij graag verder willen ontwikkelen in de archeologische wetenschappen om zo mijn steentje te mogen bijdragen aan het ontdekken van ons verleden.'